Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında ilk refleks çoğu zaman dava dilekçesi hazırlamaktır. Oysa konusu para alacağı olan ticari davalarda mahkemenin kapısı, arabuluculuk aşamasından geçmeden açılmaz. Bu aşamanın hazırlıksız geçirilmesi, sadece zaman kaybı değil, sonraki yargılamada aleyhe kullanılabilecek bir kayıt bırakma riski de taşır.
Uyuşmazlığın Ticari Nitelendirilmesi
Türk Ticaret Kanunu, bazı uyuşmazlıkları taraflarından bağımsız olarak ticari sayarken, bazılarını her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması şartına bağlar. Bu ayrım görevli mahkemeyi, uygulanacak faiz rejimini ve tacir sıfatına bağlı özen yükümlülüğünün ağırlığını belirler. Nitelendirme yanlış yapıldığında dosya, esasa girilmeden görev yönünden yer değiştirir.
Arabuluculuk Öncesi Yapılması Gerekenler
- Sözleşmenin imzalı son hâli ile varsa ek protokoller ve teyit yazışmaları birleştirilmelidir.
- Cari hesap mutabakatı, fatura ve irsaliye eşleşmesi tablo hâline getirilmelidir.
- Ayıp ihbarı, temerrüt ihtarı ve teslim gecikmesine ilişkin bildirimlerin tarihleri sıralanmalıdır.
- Sözleşmede tahkim şartı, yetki kaydı veya cezai şart bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Sulh Metni Yazarken En Sık Yapılan Üç Hata
- Alacak kalemlerinin tek bir toplam rakamda eritilmesi: asıl alacak, faiz, cezai şart ve masraf ayrı ayrı gösterilmediğinde sonraki talepler tartışmalı hâle gelir.
- Devam eden ticari ilişkinin geleceğinin düzenlenmemesi: siparişler sürüyorsa yeni dönemin koşulları metne yazılmalıdır.
- Ödeme takviminin teminatsız bırakılması: taksitli mutabakatta temerrüt hâlinde muacceliyet kaydı ve teminat mutlaka yer almalıdır.
Anlaşmak Ne Zaman Gerçekten Avantajlı
Ticari dosyalarda karar üç değişkenle verilir: karşı tarafın ödeme gücü, delil durumunuzun gücü ve ilişkinin devam edip etmeyeceği. Delil durumu güçlü fakat borçlunun mali tablosu zayıfsa, kâğıt üzerinde kazanılan dosya tahsilde kaybedilebilir. Tersine, teknik bilirkişi incelemesi gerektiren ve sonucu öngörülemeyen bir imalat ayıbı tartışmasında makul bir mutabakat, uzun bir yargılamadan daha rasyonel olabilir.
Anlaşma Sağlanamazsa
Son tutanağın düzenlendiği tarih, dava yolunun açıldığı andır ve dilekçenin bu tutanakla birlikte sunulması gerekir. Bu nedenle arabuluculuk süreci yürürken dava dilekçesinin, delil listesinin ve varsa ihtiyati haciz talebinin hazır olması gerekir. Karşı tarafın mal kaçırma ihtimali varsa teminat ve ihtiyati tedbir başvurusu geciktirilmemelidir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Sözleşmenizin özel hükümleri ve taraflar arasındaki teamül, hem nitelendirmeyi hem müzakere stratejisini değiştirebilir; metni imzalamadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.