Ticari bir uyuşmazlık çıktığında ilk tartışılan konu genellikle alacağın miktarı değil, davanın nerede görüleceğidir. TTK, 6102 sayılı Kanun ve TBK uygulamasında yetki, sözleşme aşamasında yazılan tek bir cümleyle yıllar sonra belirlenir. Bu cümle gözden kaçırıldığında dosya, esasa girilmeden yetki yönünden reddedilebilir ve taraf hem zaman hem masraf kaybeder.
Yetki Kaydını Sözleşme Aşamasında Okumak
Tacirler arasında yapılan sözleşmelerde yetkili mahkemenin belirlenmesi mümkündür. Ancak bu kaydın geçerliliği, tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın niteliğine bağlıdır; kesin yetki kuralının bulunduğu hallerde sözleşmeyle başka bir mahkeme kararlaştırılamaz. Sözleşme imzalanmadan önce şu üç soru yanıtlanmalıdır: karşı taraf tacir mi, uyuşmazlık hangi mahkemenin görev alanına girer, kayıt yalnızca bir yeri mi yoksa alternatifleri mi göstermektedir.
Tahkim Şartı Varsa Yol Nereye Çıkar
Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa, uyuşmazlık kural olarak mahkemede değil hakem önünde çözülür. Bu durumda mahkemeye açılan dava, karşı tarafın süresinde ileri süreceği itiraz üzerine reddedilebilir. Tahkim şartı yazılırken hakem sayısı, uygulanacak usul kuralları, tahkim yeri ve dil gibi başlıkların belirsiz bırakılması ise sürecin başında yeni bir uyuşmazlık doğurur.
Ticari Uyuşmazlıkta Arabuluculuk Zorunluluğu
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
- Başvuru, kanunda gösterilen yetkili arabuluculuk bürosuna yapılmalıdır.
- Yetkisiz büroya yapılan başvuru, karşı tarafın itirazı üzerine sorun yaratabilir.
- Son tutanağın düzenlendiği tarih, dava açma takviminin başlangıcı olarak not edilmelidir.
- Anlaşmazlıkla sonuçlanan tutanağın dava dilekçesine eklenmemesi, davanın usulden reddine yol açabilir.
Sulh Protokolünü İcra Edilebilir Kılmak
Masada varılan anlaşmanın kâğıt üzerinde kalmaması için metnin infaz edilebilir biçimde yazılması gerekir. Ödenecek tutar, para birimi, vade, teminat ve gecikme halinde doğacak sonuç açıkça gösterilmelidir. Anlaşma belgesine icra edilebilirlik kazandıran usulün tamamlanması, alacaklıyı yeniden dava açma yükünden kurtarır. Karşılıklı ticari ilişkinin devam edeceği hallerde ise protokole, ileriye dönük teslim ve fatura düzenine ilişkin hükümlerin eklenmesi yararlı olur.
Buradaki başlıklar genel çerçeve sunar; sözleşme metniniz ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Adım atmadan önce sözleşmenin yetki ve uyuşmazlık çözümü hükümlerini bir hukukçuyla birlikte okumanız önerilir.