Çek ve senet kaynaklı uyuşmazlıklarda taraflar arasında bir tahkim şartı bulunması, dosyanın nereye gideceği sorusunu baştan karmaşık hâle getirir. TTK ve 6102 çerçevesindeki ticari ilişki, TBK'nın borç ilişkisine dair hükümleri ve kambiyo senetlerine özgü takip usulü aynı anda devrededir. Bu rehber, tahkim şartı olan bir ilişkide çek/senet uyuşmazlığını yönetmek için pratik bir çerçeve sunar.
Tahkim Şartını Önce Metin Üzerinde Doğrulayın
Tahkim iradesinin yazılı olması, kapsamının açık olması ve hangi uyuşmazlıkları içerdiğinin belirli olması gerekir. Çerçeve sözleşmede yer alan geniş bir tahkim maddesi, o sözleşmeden bağımsız bir teminat senedini kapsamayabilir. Bu nedenle ilk adım, senedin hangi hukuki ilişkiye dayandığını ve o ilişkinin tahkim şartının kapsamına girip girmediğini metin üzerinden tespit etmektir.
Kambiyo Takibi ile Tahkimin Kesişme Noktası
Kambiyo senedine dayalı icra takibi ile tahkim şartının ilişkisi uygulamada tartışmalıdır. Takip yoluna başvurulduğunda itiraz ve iptal talepleri bakımından görev incelemesi ayrıca yapılmalı, tahkim itirazının hangi aşamada ve hangi dilekçeyle ileri sürüleceği baştan kararlaştırılmalıdır. Tahkim itirazının zamanında ileri sürülmemesi, bu yola dayanma imkânını zayıflatabilir.
Delil Dosyasını Ticari İlişki Üzerinden Kurun
Senedin arkasındaki ticari ilişki ispatlanmadan yürütülen bir tartışma yüzeysel kalır. Sipariş formları, irsaliyeler, cari hesap ekstreleri, e-posta yazışmaları ve teminat amacıyla verildiğine ilişkin kayıtlar tarih sırasına dizilmelidir. Bedelsizlik, teminat niteliği veya tahrifat iddialarının her biri farklı delil türü gerektirdiğinden, iddia ile delil eşleştirmesi baştan yapılmalıdır.
Sulh mü, Hakem Yargılaması mı?
Tahkim, gizlilik ve uzmanlaşma bakımından tercih edilebilir; buna karşılık hakem ücretleri ve masraf yapısı küçük tutarlı uyuşmazlıklarda ölçüsüz kalabilir. Karşı tarafın ödeme kabiliyeti zayıfsa, uzun bir hakem süreci sonunda elde edilecek karar tahsil edilemeyebilir. Ticari ilişkinin devam etmesi isteniyorsa, kısmi ödeme ve yeniden yapılandırma içeren bir sulh protokolü, iki tarafın da maliyetini düşürebilir.
Protokol Yazılırken Dikkat Edilecekler
Anlaşma hâlinde senetlerin iadesi, takip dosyasının akıbeti, hacizlerin kaldırılması ve karşılıklı feragat kapsamı tek tek yazılmalıdır. "İlişik kesilmiştir" gibi genel ifadeler, elde kalan senetler yönünden yeni uyuşmazlık doğurabilir.
Burada anlatılanlar genel çerçeve niteliğindedir; sözleşmenizdeki tahkim maddesinin lafzı ve senedin niteliği sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.