Ortaklar arasındaki gerilim çoğu zaman genel kurul salonunda görünür hale gelir. TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde genel kurul kararlarına ilişkin uyuşmazlıkların tahkime götürülüp götürülemeyeceği, esas sözleşmedeki kaydın yazımına ve uyuşmazlığın niteliğine bağlıdır.
Tahkim Kaydı Her Uyuşmazlığı Kapsamaz
Esas sözleşmeye konulan tahkim şartı, ortaklar ile şirket arasındaki her ihtilafı otomatik olarak hakem önüne taşımaz. Kararın butlanı gibi kamu düzenine ve üçüncü kişilerin menfaatine dokunan iddialar ile yalnızca ortaklar arası menfaat dengesini ilgilendiren iddialar farklı değerlendirilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, tahkim kaydının kapsamını ve uyuşmazlığın hangi kategoriye girdiğini yazılı olarak tespit etmektir.
Genel Kurul Öncesi Yapılması Gerekenler
Karar alındıktan sonra ileri sürülebilecek iddiaların çoğu, toplantı sırasındaki davranışa bağlıdır. Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmemesi, iptal talebinin dayanağını kökten zayıflatır.
- Çağrının usulüne uygunluğu, gündem maddelerinin açıklığı ve ilan tarihleri
- Toplantı ve karar yeter sayılarının hangi maddeye göre hesaplandığı
- Bilgi alma ve inceleme taleplerinin yazılı olarak yöneltilmesi
- Muhalefetin gerekçesiyle birlikte tutanağa yazdırılması
- Temsil belgelerinin ve pay defteri kayıtlarının toplantı öncesi kontrolü
Hakem Yolu ile Mahkeme Yolunun Karşılaştırılması
Tahkim, gizlilik ve uzmanlık bakımından ortaklık uyuşmazlıklarına elverişli olabilir; buna karşılık masraf yapısı ve geçici hukuki koruma ihtiyacı farklı sonuçlar doğurur. Kararın icrasının durdurulması gibi acil koruma talepleri söz konusuysa, mahkemeden istenecek tedbirin zamanlaması ayrıca planlanmalıdır. Şirketin sicil işlemlerine yansıyacak bir karar tartışılıyorsa, verilecek hükmün sicil nezdinde ne şekilde uygulanacağı da baştan düşünülmelidir.
Yol Seçiminde Belirleyici Ölçütler
- Uyuşmazlık yalnızca ortaklar arasında mı, yoksa alacaklıları da etkiliyor mu?
- Kararın uygulanmasının durdurulmasına ihtiyaç var mı?
- Tahkim kaydı, uyuşmazlığın konusunu açıkça kapsıyor mu?
- Şirketin ticari itibarı bakımından gizlilik belirleyici mi?
Sulh ile Yargılama Arasındaki Ekonomik Denge
Ortaklık uyuşmazlıklarında dava, çoğu zaman şirketin işleyişini de yavaşlatır. Pay devri, kâr dağıtım taahhüdü, yönetimde temsil ya da bilgi alma güvencesi gibi kalemleri içeren bir sulh protokolü, tarafların ticari ilişkisini sürdürebilmesine imkân tanıyabilir. Protokolün, ileride yeniden ihtilaf doğurmaması için ifa takvimi ve denetim mekanizması içermesi gerekir. Buna karşılık şirket kaynaklarının aktarıldığına ilişkin somut bulgular varsa, sulh görüşmesi delil kaybına yol açmayacak biçimde yürütülmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar ve esas sözleşme metni, pay yapısı ile toplantı tutanakları değerlendirmeyi bütünüyle değiştirebilir. Genel kurul kararlarına ilişkin süreler kısa olduğundan, toplantının hemen ardından dosyanın bir hukukçuyla ele alınması yararlı olacaktır.