Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar genellikle bir genel kurul öncesinde alevlenir ve tarafların ilk sorduğu soru "nerede dava açacağız" olur. Yetki tartışması burada teknik bir ayrıntı değildir: yanlış mahkemede açılan dava, esasa girilmeden yetkisizlikle sonuçlanır ve bu arada bazı talepler için öngörülen kısa süreler işlemeye devam eder.
Yetkiyi Belirleyen Üç Katman
- Kanuni düzenleme: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, şirkete ilişkin belirli davalarda şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesini esas alır.
- Sözleşmesel düzenleme: Esas sözleşme veya pay sahipleri sözleşmesindeki yetki ve tahkim kayıtları.
- Genel hükümler: Türk Borçlar Kanunu kaynaklı talepler bakımından borcun ifa yeri ve davalının yerleşim yeri ölçütleri.
Uyuşmazlığın kaynağı birden fazla katmana dokunuyorsa, taleplerin ayrıştırılması gerekir. Örneğin genel kurul kararının iptali talebi ile ortaklar arasındaki bir borç ilişkisinden doğan alacak talebi, aynı dilekçede birleştirilemeyebilir.
Tahkim Kaydı Varsa Önce O Okunur
Pay sahipleri sözleşmelerinde sıkça yer alan tahkim şartı, hangi uyuşmazlıkları kapsadığı bakımından dikkatle incelenmelidir. Kapsam dışı bir talep için tahkime gitmek de, kapsam içi bir talep için mahkemeye başvurmak da zaman kaybına yol açar. Ayrıca tahkim şartının şirketin kendisini mi yoksa yalnızca imzacı ortakları mı bağladığı ayrı bir tartışmadır.
Kısa Sürelerin Baskısı
Şirketler hukukunda bazı taleplerin kanunda öngörülen kısa süreler içinde ileri sürülmesi gerekir. Genel kurul kararlarının iptali bunun tipik örneğidir. Bu nedenle uyuşmazlık başladığında şu kayıtlar derhal temin edilmelidir:
- Genel kurul çağrı belgeleri, gündem ve hazır bulunanlar listesi.
- Toplantı tutanağı ile muhalefet şerhinin tutanağa geçirilip geçirilmediği.
- Ticaret sicili kayıtları ve tescil–ilan tarihleri.
- Yönetim organı kararları ve bunların defterlere işlenme tarihleri.
Muhalefet şerhinin toplantı sırasında tutanağa geçirilmemesi, sonradan telafisi çok güç bir eksikliktir.
Arabuluculuk Şartı ve Kapsamı
Ticari davalardan konusu para alacağı veya tazminat olanlarda arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buna karşılık iptal, tespit veya organ atanmasına ilişkin talepler bu kapsamda değerlendirilmeyebilir. Uyuşmazlık karma nitelikteyse, dava şartına tabi kalemler için ayrı bir arabuluculuk süreci yürütülmesi gerekir; bu ayrım yapılmadığında dava usulden reddedilebilir.
Sulh Protokolünün Şirket Hukukuna Uyarlanması
Ortaklar arasında varılan mutabakatın kâğıt üzerinde kalmaması için, protokolün şirket organlarının kararlarıyla desteklenmesi ve gerekli hâllerde sicile yansıtılması gerekir. Pay devri, imza yetkilerinin yeniden düzenlenmesi ve rekabet yasağı gibi başlıklar protokolde açık biçimde düzenlenmezse, uyuşmazlık kısa süre sonra yeni bir başlıkla geri döner. Şirketin faaliyetini sürdürmesi gereken hâllerde sulh çoğu zaman daha korunaklı bir sonuç üretir; buna karşılık azlık haklarının sistematik biçimde ihlal edildiği iddiasında yargısal denetim kaçınılmaz olabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Şirketinizin türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştireceğinden, belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.