Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman esasa girmeden önce iki soruda kilitlenir: takip veya dava nerede görülecek ve senet hâlâ kambiyo vasfını koruyor mu? 6102 sayılı TTK ile TBK ekseninde yürüyen bu süreçte yetki ve zamanaşımı, esas savunmadan önce çözülmesi gereken başlıklardır.
Yetki Neye Göre Belirlenir?
Kambiyo senetlerinde ödeme yeri, senedin üzerindeki kayıtlardan çıkarılır; ödeme yeri gösterilmemişse kanunun tamamlayıcı kuralları devreye girer. Sözleşmede yetki kaydı varsa, bu kaydın tacirler arasında mı yoksa tacir olmayan bir tarafla mı yapıldığı geçerliliğini etkiler. Yetki itirazı süresinde ve gerekçeli olarak ileri sürülmezse, dosya yanlış yerde görülmeye devam eder ve bu sonradan düzeltilemez. İtiraz dilekçesinde yetkili yerin hangi mahkeme veya icra dairesi olduğunun açıkça gösterilmesi gerekir.
Senedin Vasfını Kaybettiren Eksikler
- Zorunlu şekil şartlarındaki eksiklikler ve tarih tutarsızlıkları
- Yetkisiz kişi imzası ile şirket kaşesi ilişkisinin kurulamaması
- Beyaz cirodaki zincirin kopması
- Bedelsizlik iddiasının dayanağı olan temel ilişki belgeleri
- Çekte ibraz sürelerine uyulmaması
Zamanaşımı Çizelgesi
- Düzenleme, vade ve ibraz tarihleri tek tabloya yazılır.
- Protesto veya karşılıksız işlemine ilişkin kayıtlar eklenir.
- Kambiyo hukukundaki sürelerin dolması hâlinde senedin yazılı delil başlangıcı olarak kullanılabileceği ihtimali değerlendirilir.
- Takip yapılmışsa, takibin kesme etkisi ve dosyanın işlemsiz kaldığı dönemler işaretlenir.
- Zamanaşımı def'i, cevap süresi içinde açıkça ileri sürülür.
Sulh mü, Yargılama mı?
Ticari nitelikteki para alacağına ilişkin davalarda arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık kambiyo senedine dayalı icra takibi bu şartın kapsamında değildir. Bu fark, alacaklı tarafın yol seçiminde belirleyici olur: hızlı takip yolu mu, yoksa temel ilişkiyi de kapsayan bir dava mı? Borçlu tarafta ise sulh, çoğu zaman senedin tahsil kabiliyetiyle değil, karşı tarafın delil durumuyla ölçülmelidir. Ticari ilişkinin devam etmesi bekleniyorsa, ödeme planı içeren bir protokol iki taraf için de yargılamadan daha verimli sonuç verebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Senedin metni ve taraflar arasındaki temel ilişki sonucu değiştirebileceğinden, itiraz süresi dolmadan senedin aslıyla birlikte bir avukata danışılması gerekir.