Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar genellikle bir gecede doğmaz; kâr dağıtımı, yönetim yetkisi veya pay devri gibi konularda biriken gerilimin bir noktada belgeye dönüşmesiyle ortaya çıkar. Bu noktada ilk bakılacak yer mahkeme değil, esas sözleşme ve varsa pay sahipleri sözleşmesidir. TTK ve TBK ekseninde bu rehber, şirket içi uyuşmazlıklarda tahkim şartının nasıl okunacağını ve müzakere ile hakem yargılaması arasındaki tercihi ele alır.
Tahkim Şartının Kapsamını Doğru Okumak
Sözleşmede tahkim şartı bulunması, her uyuşmazlığın hakem önüne gideceği anlamına gelmez. Şartın hangi ilişkileri, hangi tarafları ve hangi talep türlerini kapsadığı metnin lafzına göre belirlenir. Pay sahipleri sözleşmesindeki bir tahkim şartı, şirketin organ kararlarına ilişkin her talebi otomatik olarak kapsamayabilir. Bu nedenle ilk adım, şartın kişi ve konu bakımından sınırlarını çıkarmaktır.
Elverişlilik Sorusu
Bir uyuşmazlığın tahkime elverişli olması, tarafların o konu üzerinde serbestçe tasarruf edebilmesine bağlıdır. Şirketler hukukunda bazı talepler niteliği gereği bu alanın dışında kalabilir. Yanlış yolun seçilmesi, aylar süren bir sürecin sonunda yetkisizlik tartışmasıyla karşılaşmak demektir. Bu değerlendirme, dilekçe hazırlanmadan önce yapılmalıdır.
Hakeme Gitmeden Önceki Müzakere Basamağı
- Uyuşmazlığın mali karşılığı hesaplanır; talep bir rakama bağlanmadan müzakere yürümez.
- Şirketin faaliyetine etkisi ölçülür: yönetim felci, banka ilişkileri ve ticari itibar kalemleri ayrı ayrı değerlendirilir.
- Çıkış senaryoları listelenir: pay devri, kâr dağıtım taahhüdü, yönetimde temsil veya ayrılma bedeli.
- Anlaşma sağlanırsa metin, ifa takvimi ve teminatı gösterecek şekilde yazılır.
Kararın İcrası ve Sonraki Aşama
Hakem yargılamasının cazibesi hız ve gizlilikten gelir; ancak sürecin sonunda verilen kararın uygulanabilir olması gerekir. Kararın icrası aşamasında usule ilişkin eksiklikler gündeme gelebileceğinden, yargılama boyunca tebligatların ve taraf beyanlarının usulüne uygun kayda geçmesi önemlidir. Aynı şekilde hakem heyetinin oluşumuna ilişkin itirazların zamanında ileri sürülmesi, sonradan yapılacak tartışmaları sınırlar.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır ve her şirketin sözleşme yapısı farklıdır. Ortaklık uyuşmazlığınızda yol seçimini, sözleşme metinlerinizi inceleyen bir hukukçuyla birlikte yapmanız uygun olur.