Ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar 6102 sayılı TTK ile TBK hükümlerinin birlikte uygulandığı bir alandır. Şirketler arasındaki dosyalarda ilk duruşmadan önce çözülmesi gereken soru genellikle şudur: bu dava hangi mahkemede, hangi şehirde görülecek? Yetki tartışması kaybedildiğinde uyuşmazlığın esası hiç konuşulmadan aylar geçer.
Dava Ticari mi, Değil mi?
TTK, bazı uyuşmazlıkları tarafların sıfatına bakılmaksızın ticari dava sayar; bazıları içinse tarafların tacir olması ve işin ticari işletmeyle ilgili bulunması aranır. Bu ayrım doğrudan görevi belirler: ticari dava sayılan uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinde görülür. Görev kamu düzeninden olduğu için taraflar aksini kararlaştıramaz ve mahkeme resen inceler.
Yetki Kaydının Geçerlilik Şartları
Ticari sözleşmelerin standart maddelerinden biri olan yetki kaydı, ancak tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında ve kanunda aranan biçimde kurulduğunda sonuç doğurur. Kaydın münhasır olup olmadığı da önemlidir: münhasır kabul edilmeyen bir kayıt, genel yetkili mahkemede dava açılmasına engel olmaz. Karşı taraf yetki itirazında bulunduğunda, önce kaydın metni ve kapsamı incelenmelidir.
İtirazın Zamanı ve Biçimi
Yetki itirazı ilk itirazlardandır; süresinde ve usulüne uygun ileri sürülmezse dinlenmez. İtirazda bulunan taraf yalnızca yetkisizliği söylemekle yetinemez, hangi mahkemenin yetkili olduğunu da göstermek durumundadır. Eksik ileri sürülen itiraz, savunma hakkını kullanmış sayılma sonucunu doğurabilir.
Dava Şartı Arabuluculuk ve Takvim
Konusu para alacağı olan ticari davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Süreç, zamanaşımı bakımından da etkili olduğundan başvurunun kaydı ve son tutanağın tarihi özenle saklanmalıdır. Uygulamada sık görülen hata, arabuluculuk sürecini bitirmeden ihtiyati tedbir veya haciz talebiyle dosyayı bölmek ve süreleri iki ayrı takvimde takip etmeye çalışmaktır.
Sözleşmede Tahkim Şartı Varsa
Metinde geçerli bir tahkim şartı bulunuyorsa devlet mahkemesinde açılan dava, karşı tarafın itirazı üzerine usulden reddedilebilir. Bu nedenle uyuşmazlık çözüm maddesi, yetki maddesiyle çelişip çelişmediği yönünden baştan okunmalıdır. İki maddenin birbiriyle uyumsuz olduğu sözleşmelerde strateji, itirazın hangi tarafça ne zaman ileri sürüleceğine göre kurulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşmenizdeki uyuşmazlık maddeleri ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, dava açmadan önce metnin bütünüyle incelenmesi tavsiye edilir.