Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklarda dosya, çoğu zaman ihlalin ağırlığından bağımsız olarak usul nedeniyle kaybedilir: genel kurul kararının iptali için tanınan kısa süre kaçırılır, dava merkez dışında bir mahkemede açılır ya da arabuluculuk basamağı atlanır. Bu rehber, TTK ve TBK ekseninde şirket içi uyuşmazlıkların usul haritasını çıkarıyor.
Genel Kurul Kararına Karşı Üç Aylık Eşik
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının iptali, karar tarihinden itibaren üç ay içinde istenebilir. Bu süre hak düşürücüdür; hâkim tarafından resen gözetilir ve uzatılamaz. Buna karşılık butlanla sakat kararlar için süre sınırı bulunmaz; bu nedenle karara yönelik iddianın iptal mi yoksa butlan mı olduğu, dava açılmadan önce netleştirilmelidir. İptal davası açabilmek için toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy vermek ve muhalefeti tutanağa geçirmek kural olarak aranır.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
- Şirketin merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesi kural olarak yetkilidir; ortağın kendi ikametgâhında dava açması yetkisizlikle sonuçlanır.
- Ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir; asliye hukuka açılan dava görev yönünden reddedilir.
- Esas sözleşmede tahkim kaydı bulunuyorsa mahkeme yolu kapanabilir; dava öncesinde sözleşmenin bu maddesi mutlaka okunmalıdır.
Arabuluculuk Basamağını Atlamamak
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Ortağın şirketten alacağı, yönetim kurulu üyesinin sorumluluğuna dayalı tazminat talepleri gibi kalemler bu kapsama girebilir. Buna karşılık iptal davası gibi eda niteliği taşımayan talepler için aynı şart aranmaz. Karma dilekçelerde bu ayrımın yapılmaması, dosyanın tümüyle usulden reddine yol açar.
Delil Kurgusu: Defterler ve Tutanaklar
- Genel kurul ve yönetim kurulu karar defterlerinin tasdikli örnekleri erken aşamada temin edilmelidir.
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil ilanları, karar tarihini ve muhalefet şerhini doğrulamak için kullanılır.
- Ortaklar arası yazışmalar tarih sırasına dizilmeli; şirket kaynaklarının kişisel kullanımına ilişkin iddialar banka hareketleriyle desteklenmelidir.
- Bilirkişi incelemesi gerektiren dosyalarda inceleme konusu sorular dilekçede önceden belirlenmelidir.
Süre Dolmadan Alınacak Tedbirler
İptal davasıyla birlikte kararın yürütülmesinin geri bırakılması istenebilir. Talebin dava dilekçesinde yer alması, tescil ve sonraki işlemlerin geri alınması zorluğu düşünüldüğünde belirleyici olur.
Bu değerlendirme genel çerçeveyi anlatmak içindir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve karar tarihine göre yol haritası değişebileceğinden, üç aylık süre dolmadan hukuki destek almanız gerekir.