Ortaklar arasındaki gerilim çoğu zaman tek bir olayla değil, kayıt altına alınmamış bir dizi kararla büyür. Uyuşmazlık dava aşamasına geldiğinde ise tartışma hızla ispat zeminine kayar: hangi belgenin bağlayıcı olduğu, hangi kaydın kim tarafından tutulduğu ve tarafların önceden bir delil düzeni kararlaştırıp kararlaştırmadığı sorulur. Bu rehber, şirket içi uyuşmazlıklarda delil sözleşmesinin nasıl kurgulanacağını ve başvuru takviminin nasıl korunacağını ele alır.
Delil Sözleşmesi Ne Sağlar, Neyi Sağlamaz
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta belirli vakıaların yalnızca belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırabilir. Ortaklık sözleşmelerine, pay devir sözleşmelerine veya ortaklar arası protokollere konulan bu tür kayıtlar, ispat tartışmasını daraltır. Ancak sınırı vardır: tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda, kesin delil düzenine ilişkin emredici kurallarda ve hakimin resen araştırma yükümlülüğünün bulunduğu alanlarda beklenen sonucu doğurmaz. Bir tarafı savunmasız bırakacak ölçüde tek yanlı düzenlemeler de tartışmaya açıktır.
Şirket Kayıtlarının Delil Değeri
- Genel kurul ve yönetim kurulu karar defterleri: kararın alınma usulü kadar tutanağın imza düzeni de incelenir.
- Pay defteri: pay sahipliğinin şirkete karşı ileri sürülmesinde belirleyicidir.
- Ticari defterler: usulüne uygun tutulup tutulmadığı, sahibi lehine delil olup olamayacağını etkiler.
- Elektronik yazışmalar: kaynağı ve bütünlüğü tartışmalıysa tek başına yeterli görülmeyebilir; delil sözleşmesinde bu tür kayıtların statüsü açıkça belirlenmelidir.
Uyuşmazlık Büyümeden Atılacak Adımlar
- Ortaklık ilişkisini kuran tüm metinler bir arada okunur; esas sözleşme ile ortaklar arası protokol arasındaki çelişkiler tespit edilir.
- Delil sözleşmesi kaydı varsa kapsamı, hangi vakıalara ilişkin olduğu ve tahkim ya da yetki kaydıyla birlikte nasıl işleyeceği belirlenir.
- Şirket kayıtlarına erişim engelleniyorsa, bilgi alma ve inceleme haklarının kullanımı yazılı olarak talep edilir ve talep tarihi belgelenir.
- Delil kaybı riski varsa dava açılmadan önce delil tespiti yoluna başvurulması değerlendirilir.
- Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğun dava şartı olduğu haller gözden geçirilir ve süreç bu sıraya göre planlanır.
Takvim Neden Belirleyici
Genel kurul kararlarının iptali gibi taleplerde başvuru süresi kısadır ve bu süreler geçtiğinde karar tartışılamaz hale gelir. Sorumluluk talepleri ise farklı zamanaşımı rejimine tabidir. Aynı uyuşmazlık için birden fazla takvim aynı anda işlediğinden, her talep kalemi için ayrı bir kontrol tarihi belirlenmelidir.
Değerlendirme
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Şirket türü, sözleşme metinleri ve kayıtların durumu sonucu esaslı biçimde değiştirebileceğinden, uyuşmazlığın ilk işaretinde belgelerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi önerilir.