Ticari ilişkilerde tarafların ihtilaf hâlinde hangi delillere dayanacağını önceden kararlaştırması mümkündür. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde kurulan bu düzenleme, dosyanın ispat aşamasını baştan şekillendirir. Ancak uygulamada delil sözleşmesi maddesi çoğu zaman standart bir cümle olarak eklenir ve ihtilaf çıktığında beklenen sonucu vermez.
Maddenin Geçerli Sayılabilmesi İçin Aranan Unsurlar
Delil sözleşmesi hükmünün işlerlik kazanabilmesi için kapsamının belirli olması gerekir. Hangi uyuşmazlıkların bu hükme tabi olduğu, hangi kayıtların kesin delil sayılacağı ve bu kayıtların hangi tarafın sisteminde tutulacağı açıkça yazılmalıdır. Tarafların tacir sıfatı, hükmün ticari defterlere ilişkin sonuçları bakımından ayrıca önem taşır. Genel işlem koşulu niteliğindeki tek taraflı düzenlemelerin denetime tabi olabileceği de göz ardı edilmemelidir.
Elektronik Kayıtların Delil Değeri
Sipariş, onay ve teslim akışının elektronik ortamda yürüdüğü ilişkilerde asıl sorun kaydın varlığı değil, bütünlüğüdür. Sistem çıktısının kim tarafından, hangi yetkiyle ve hangi tarihte üretildiği gösterilemiyorsa, karşı taraf kaydın sonradan değiştirildiğini ileri sürebilir. Bu nedenle log kayıtlarının, kullanıcı yetki tablolarının ve yedekleme politikasının sözleşme aşamasında tanımlanması, ihtilaf aşamasında ciddi bir avantaj sağlar.
İhtar ve Bildirim Trafiğinin Kurgusu
- Bildirimlerin hangi adrese ve hangi yöntemle yapılacağı tek maddede toplanır
- Adres değişikliğinin bildirilmemesinin sonucu açıkça düzenlenir
- Elektronik bildirimin ne zaman ulaşmış sayılacağı belirlenir
- Temerrüt için ihtar gerekip gerekmediği ve süre tanınacaksa uzunluğu yazılır
- Fesih bildiriminin şekli ve ekleri önceden kararlaştırılır
Bildirimin Geç Ulaşması Hâlinde Ne Olur
Sözleşmede öngörülen adrese yapılan bildirimin karşı tarafa geç ulaşması, çoğu zaman fesih veya temerrüt tarihini tartışmalı hâle getirir. Bu ihtimale karşı, aynı bildirimin birden fazla kanaldan yapılması ve her kanal için ayrı kanıt saklanması pratik bir çözümdür. Bildirimin ulaşmadığı iddiasına karşı, gönderim kaydı kadar iade edilen zarfın üzerindeki şerh de belge niteliğindedir.
Uyuşmazlık Çıkmadan Önce Yapılacak Kontrol
Cari hesap mutabakatları, teyit yazıları ve karşılıklı faturaların kayda alınma biçimi düzenli olarak gözden geçirilmelidir. İtiraz edilmeyen bir mutabakat yazısının ileride taraf beyanı olarak değerlendirilebileceği dikkate alınarak, itiraz süreleri şirket içi bir prosedüre bağlanmalıdır.
Bu içerik genel bilgi sunar ve sözleşme metninin yerine geçmez. Ticari ilişkinin yapısı ve tarafların sıfatı sonucu etkileyeceğinden, sözleşme kurulmadan önce metnin hukuki incelemeden geçirilmesi yerinde olur.