Ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda ihtiyati tedbir talebi, davanın sonucunu beklemeden zararın büyümesini durdurmayı amaçlar. Ancak tedbir kararı, esas hakkındaki inceleme gibi tam ispat üzerine değil, yaklaşık ispat üzerine kurulur. Bu ayrımı gözetmeyen talepler, dosyada yeterli belge bulunsa bile reddedilir.
Yaklaşık İspat Ne Kadar Belge Gerektirir?
Yaklaşık ispat, hakkın varlığını kesin olarak göstermek değil; talebin haklı görünmesini sağlayacak ölçüde inandırıcı belge sunmaktır. Uygulamada bunun karşılığı, sözleşme metni, ifa veya ihlali gösteren yazışmalar ve zararın büyüyeceğini ortaya koyan somut bir gösterge üçlüsüdür. Tedbir talebinde uzun hukuki tartışmalar yerine bu üç unsurun net biçimde sunulması daha etkilidir.
Sözleşme Metnini Delil Olarak Okumak
- İfa yeri, ifa zamanı ve teslim ölçütlerini belirleyen maddeler
- Cezai şart, teminat ve fesih usulüne ilişkin düzenlemeler
- Yetkili mahkeme veya tahkim kaydının varlığı
- Bildirim usulünü belirleyen madde ve kabul edilen iletişim adresleri
TTK ve TBK hükümlerinin birlikte uygulandığı ticari ilişkilerde, tacirler arasındaki ihbar ve itiraz külfetleri özellikle önemlidir. Sözleşmede kararlaştırılan bildirim usulüne uyulmadan yapılan fesih, tedbir talebinde bulunan tarafın kendi aleyhine bir delil hâline gelebilir.
Teminat ve Karşı Riskin Hesaplanması
Tedbir kararı çoğunlukla teminat karşılığında verilir. Teminat tutarının işletme açısından taşınabilir olup olmadığı, talep hazırlanırken hesaplanmalıdır. Ayrıca haksız çıkılması hâlinde karşı tarafın uğrayacağı zarardan sorumluluk doğabileceği için, tedbirin kapsamı gerçekten gerekli olanla sınırlı tutulmalıdır; geniş tutulan talepler hem reddedilme hem de sonradan sorumluluk riski taşır.
Tebligat Gecikmesi ve Tedbirin Akıbeti
Tedbir kararlarının uygulanması ve karara itiraz bakımından kısa süreler işler. Şirketlerde en sık görülen kayıp, kararın elektronik tebligat kutusuna düşmesine rağmen ilgili birime ulaşmaması ve süresi içinde işlem yapılmamasıdır. Tedbir talebiyle birlikte, kararın tebliğinden sonraki adımları kimin izleyeceği belirlenmeli; tebliğ tarihi ile yapılacak işlemin son günü aynı tabloya yazılmalıdır.
Tedbirden Esas Davaya Geçiş
Dava açılmadan alınan tedbirlerde, esas davanın süresinde açılmaması kararı kendiliğinden etkisiz kılar. Bu nedenle tedbir talebi hazırlanırken esas dava dilekçesinin taslağı da birlikte oluşturulmalı, iki metin arasındaki vakıa anlatımı birbiriyle çelişmemelidir. 6102 sayılı Kanun kapsamındaki şirket içi uyuşmazlıklarda ayrıca organ kararlarının ve pay defteri kayıtlarının dosyaya eklenmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşme hükümleri ve ticari ilişkinin yapısı tedbirin kapsamını doğrudan etkilediğinden, talep sunulmadan önce metnin bütünüyle incelenmesi ve profesyonel değerlendirme alınması önerilir.