Yabancıların Türkiye'de çalışmasına ilişkin işlemlerde en sık karşılaşılan sorun, başvurunun reddi değil; iznin süresi dolduktan sonra yapılan hamlelerin artık sonuç doğurmamasıdır. YUKK ile kurulan ikamet düzeni ve çalışma izni mevzuatı, süresi biten bir statünün geriye dönük olarak kolayca onarılmasına imkân vermez. Bu nedenle dosya, izin bitiş tarihinden geriye doğru planlanmalıdır.
İzin, İkamet ve Vatandaşlık Katmanlarını Ayırın
Çalışma izni ile ikamet izni farklı hukuki statülerdir ve biri diğerini kendiliğinden ayakta tutmaz. Çalışma izninin geçerli olduğu dönemde ikamet açısından sağladığı imkânın kapsamı ile 5901 sayılı Kanun bakımından değerlendirilecek ikamet sürelerinin hesabı birbirine karıştırılmamalıdır. Vatandaşlık başvurusu düşünülüyorsa, hangi statüde geçirilen sürenin hesaba katıldığı en baştan netleştirilmelidir.
Uzatma Başvurusunun Zamanlaması
- Uzatma talebi, iznin bitiminden makul bir süre önce hazırlanmalı ve son güne bırakılmamalıdır.
- İşveren tarafında yapılacak bildirimler ile yabancının kendi belgeleri eş zamanlı toplanmalıdır.
- İş sözleşmesindeki unvan, ücret ve işyeri bilgisi başvuru dosyasıyla birebir uyumlu olmalıdır.
- İşyeri veya işveren değişikliği yeni bir başvuru gerektirebilir; mevcut izne dayanılamaz.
Ret Kararı Geldiğinde İlk 24 Saat
Ret kararında iki bilgi kritik önemdedir: kararın tebliğ tarihi ve karar metninde gösterilen başvuru yolu. Tebliğ tarihi süreyi başlatır ve bu tarih sonradan tartışılamayacak biçimde belgelenmelidir. İdari başvuru yolu öngörülmüşse, bu yolun kullanılması ile dava açma süresi arasındaki ilişki dikkatle hesaplanmalıdır; idari başvurunun süreye etkisi konusundaki hata en sık rastlanan hak kaybı sebebidir.
Yargı Yoluna Giderken
İdari işlemin iptali istemiyle açılacak davada genel dava açma süresi altmış gün olmakla birlikte, yabancılar hukukunun bazı işlemleri için çok daha kısa özel süreler öngörülmüştür. Bu nedenle her karar için tebligat metninde yazan süre esas alınmalı, genel süreye güvenilmemelidir. Dava dilekçesinde işlemin hangi maddi olgu bakımından hatalı olduğu somut biçimde gösterilmeli; genel nitelikte hukuka aykırılık ifadeleriyle yetinilmemelidir.
Belge Dosyasını Kalıcı Tutmak
Pasaport sayfaları, giriş çıkış kayıtları, önceki izin belgeleri, sigorta bildirimleri ve işveren yazışmaları tarih sırasıyla tek bir dosyada tutulmalıdır. Bu arşiv yalnızca mevcut başvuru için değil, ilerideki uzatma ve statü değişikliği taleplerinde de sürelerin ispatı bakımından belirleyici olur.
Bu yazı genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Yabancının uyruğu, mevcut statüsü ve işverenin niteliği süreci değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce dosyanıza özgü hukuki destek almanız yerinde olacaktır.