TBK m.117: Borçlu, vade tarihinde edimi yerine getirmezse temerrüde düşer.
Temerrüt Sonuçları
Faiz Türleri
- Yasal faiz (genel)
- Ticari faiz (ticari işlerde)
- Avans faizi (Merkez Bankası)
- Anlaşmalı faiz
İhtarname
- Vade belirsizse şart
- Vade kesinse ihtara gerek yok
Yargıtay 19. HD
19. HD, ticari işlerde "avans faizi" uygulanması gerektiğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Borçlar avukatı önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Borçlu ne zaman temerrüde düşer?
Kural ihtardır: TBK m.117/1 uyarınca “Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.” İhtara gerek olmayan hâller m.117/2'de sayılmıştır: borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmişse veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bildirimle belirlemişse bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.
Temerrüt faizi oranı nasıl belirlenir?
Öncelik sözleşmededir; sözleşmede oran yoksa kanuni orana bakılır. Kanuni faiz oranı bakımından 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uygulanır. Bu oran 12. Yargı Paketi ile değişmiştir: 7589 sayılı Kanunun 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanunun 1. maddesinde yapılan değişiklik uyarınca oran, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın reeskont oranının yüzde 80'i esasına bağlanmıştır. Ticari işlerde ise avans faizi oranı gündeme gelir; bu oranlar dönemsel olarak değiştiğinden hesaplama öncesinde güncel oran mutlaka teyit edilmelidir.
İhtar nasıl yapılmalı, sözlü ihtar geçerli mi?
Kanun ihtar için özel bir şekil şartı öngörmemiştir; ancak temerrüdün ispatı alacaklıya düştüğü için uygulamada noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü posta tercih edilir. İhtarda; hangi sözleşmeye ve hangi edime dayanıldığı, ödenmesi istenen borcun net tutarı ve verilen süre açıkça belirtilmelidir. Sözlü ihtar teorik olarak mümkün olsa da ispat güçlüğü nedeniyle riskli bir yoldur.
Temerrüt faizi hangi tarihten işler?
Temerrüdün gerçekleştiği tarihten. İhtar gereken hâllerde ihtarın borçluya ulaştığı, ifa günü belirlenmişse o günün geçmesiyle, haksız fiilde fiilin işlendiği tarihten itibaren faiz işler. Bedensel zarar davalarında özel bir kural bulunduğuna dikkat edilmelidir: 7589 sayılı Kanunun 18. maddesiyle TBK m.55'te yapılan değişiklik uyarınca çalışma gücü kaybından doğan zararlarda faiz karar tarihinden itibaren işletilir.