İçindekiler
Uyuşturucu dosyalarında ticaret iddiası ile kullanmak için bulundurma ayrımı, madde türü ve miktar ekspertizinin denetimi, erteleme ve denetimli serbestlik rejiminin doğru yönetimi.
Ticaret mi, kullanmak için bulundurma mı?
Bu ayrım dosyanın sonucunu kökten belirler. TCK m.188/3 ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi için on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adlî para cezası öngörür. Kanun bu fıkrada üst sınır belirlememiştir; bu nedenle yaygın "10-20 yıl" özetlemeleri madde metnini tam yansıtmaz.
Buna karşılık TCK m.191/1, kullanmak için uyuşturucu satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu kullanan kişi için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Nitelendirme tartışmasında ele geçen maddenin miktarı, bulunduruluş biçimi, kişinin madde kullanıcısı olduğuna ilişkin tıbbi veriler ve dosyadaki diğer maddi deliller birlikte değerlendirilir.
İmal, ithal ve ihraç: TCK m.188/1
Uyuşturucu maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve iki bin günden yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu aralık 2014 yılında 6545 sayılı Kanun ile belirlenmiştir; suç tarihi bu değişiklikten önceyse lehe kanun karşılaştırması yapılması gerekir.
Artırım nedenleri ve oran farkı
TCK m.188/4-a uyarınca maddenin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid veya amfetamin türevlerinden olması hâlinde ceza yarı oranında artırılır; sentetik katinon, opioid ve amfetamin türevleri bu listeye 2023 yılında 7445 sayılı Kanun ile eklenmiştir. m.188/4-b okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlerin sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafede işlenmeyi aynı oranda artırır.
TCK m.188/5'te iki farklı oran vardır ve karıştırılmamalıdır: suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi cezayı yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi ise bir kat artırır. Birden fazla kişinin varlığı kendiliğinden örgüt oluşturmaz; örgüt için TCK m.220 anlamında süreklilik, hiyerarşi ve elverişli yapının ayrıca kanıtlanması gerekir.
Erteleme ve denetimli serbestlik rejimi
TCK m.191/2, bu suça özgü ve zorunlu bir rejim kurar: soruşturmada şüpheli hakkında, CMK m.171'deki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Madde "karar verilir" dediği için savcıya takdir değil yükümlülük yükler. Erteleme süresi içinde asgari bir yıl denetimli serbestlik uygulanır; bu süre altışar aylık dilimlerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir (m.191/3).
Yükümlülüklere uyulduğu ve yasaklar ihlal edilmediği takdirde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (m.191/7). Ayrıca m.191/8 uyarınca, TCK m.188 veya m.190 suçundan yapılan kovuşturma evresinde fiilin münhasıran m.191 kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.