Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3711 K.2024/7407

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.09.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı Kastamonu Spor 1966 Kulubü Derneği arasında 18.06.2018 tarihinde imzalanan kredi sözleşmesinin davalılarca müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığını, kredi borcunun ödenmemesi üzerine hesabın kat edilip icra takibi yapıldığını, dava konusu kredi için eş rızası aranmayacağını, davalıların takibe itirazlarının haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına, %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde, asıl borçlusu dernek statüsünde olduğundan tacir olmadığını, eş rızası bulunmadığından müvekkilleri ile banka arasındaki kefalet ilişkisinin geçersiz olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, dava dışı asıl borçlu Kastamonu Spor 1966 Kulübü Spor Derneğinin dernek tüzel kişiliği adı altında iş ve eylemlerini gerçekleştirdiği, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 16 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği derneğin ticari işletme sahibi olduğu iddia ve ispat edilmiş olmayıp aksine ticari işletme veya şirket gibi kabulü gerektiğinin iddia edildiği,

icra takibine dayanak kredi sözleşmesini imzalayan spor kulübü, dernek tüzel kişiliği adı altında kredi sözleşmesini imzaladığından ticari işletme olarak kabul edilemeyeceği, dernek yönetim kurulu başkanı, başkan yardımcısı ve yönetim kurulu üyeleri olan ve sözleşmeyi müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzalayan davalıların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) emredici nitelikteki 584 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği kefaletlerinin bulunduğu dayanak kredi sözleşmesinin imzalandığı tarihte evli oldukları gözetildiğinde,

davalı borçluların eşlerinin rızası bulunmadığından kefalet sözleşmesinin geçersiz olacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, dava dilekçesinde dava dışı asıl borçlu Kastamonu Spor 1966 Kulübü Spor Derneğinin, dernek tüzel kişiliği adı altında iş ve eylemlerini gerçekleştirdiği, 6102 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği derneğin ticari işletme sahibi olduğunun iddia ve ispat edilmiş olmadığı, aksine ticari işletme veya şirket gibi kabulü gerektiğinin ileri sürüldüğü,

davacı banka vekilinin istinaf dilekçesinde bu defa anılan Spor Kulübünün yönetim kurulunun 06.04.2010 tarihli kararıyla "Kastamonuspor Kulübü İktisadi İşletmesi" adı altında işletme kurduğu andan itibaren tacir olduğunun kabul edilmesi gerektiği iddia edilmiş ise de İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen bu iddia ve delilin istinaf aşamasında ileri sürülmesinin mümkün olmadığı, Dernekler Kanunu'na tabi olan dernek vasfındaki Kastamanonuspor 1966 Spor Kulübü Derneğinin tacir olmadığı, dava konusu genel kredi sözleşmesini imzalayan spor kulübünün dernek tüzel kişiliği adı altında kredi sözleşmesini imzaladığı,

davalı bankanın hesap hareketlerine göre dava ve takip konusu kredinin de derneğin anılan iktisadi işletmesinin hesabına aktarılmayıp spor kulübünün hesabına gönderildiği, amaçlarına ulaşmak için ticari işletme işleten derneklerin, sadece ticari işletme faaliyetlerinden dolayı tüzel kişi tacir sayılacağı, derneğin ticari işletme ile ilgili olmayan faaliyetlerinden dolayı tacir sayılamayacağı, davalıların, kredi sözleşmesinin imzalandığı tarihte evli oldukları gözetildiğinde, eşlerinin rızasının bulunmadığı anlaşıldığından imzalarının bulunduğu kefalet sözleşmesinin geçersiz olduğu,

bu hükmün davalıların eşlerince değil, davalılar tarafından ileri sürülmesinin de iyi niyet kuralına aykırılık oluşturmayacağı, kefaletin şeklen geçerli olabilmesi için kefalet tarihinde evli olan kefilin eş rızasının aranmasına düzenleyen 6098 sayılı Kanun'un 584 üncü maddesi emredici nitelikte olduğundan, Mahkemece kefiller tarafından açıkça ileri sürülmese dahi resen gözetileceği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Kanun'un 584 üncü maddesi, 6102 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1.Yukarıda yapılan özetten anlaşılacağı üzere İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince davacının dava dilekçesi ve yargılama aşamasında dava dışı Kastamonu Spor 1966 Kulübü Derneğinin ticari işletme sahibi olduğunun iddia ve ispat edilmiş olmadığı,

aksine ticari işletme veya şirket gibi kabulü gerektiğinin ileri sürüldüğü belirtilmiş ise de dava dilekçesinde ve cevaba cevap dilekçesinde anılan Derneğin "...tacir hükmünde tüzel kişi olarak ticari şirket şeklinde hareket ederek ticari maksatla ticari kredi kullandığı..." iddia edilmiş, davacı vekili dosya kapsamında ve UYAP'ta yapılan incelemede 28.05.2020 havale tarihli dilekçesi ile Kastamonu Spor 1966 Kulübü Derneğinin 06.10.2010 tarihli 88 no.lu kararı ile Kulübe bağlı olarak Kastamonu Spor Kulübü İktisadi İşletmesi kurulmasına karar verildiğini,

bu kararın Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin 15.04.2010 tarihli 7544 no.lu sayısında ilan edildiğini, anılan İşletmenin Kastamonu Ticaret Sicil Memurluğuna 4325 sicil numarası ile kaydedildiğini, 6102 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinin birinci fıkrasındaki ticari işletme işleten derneklerin tacir sayılacağı hükmü gözetildiğinde dava dışı Kastamonu Spor 1966 Kulübü Derneğinin tacir olmadığı yönündeki savunmanın dinlenemeyeceğini ileri sürüp söz konusu Ticaret Sicil Gazetesi'nin örneğini dilekçesine eklemiştir.

Yine benzer şekildeki iddiasını bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde tekrarlamıştır.

2.6098 sayılı Kanun'un "Eşin rızası" başlıklı 584 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında "...Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilecek kefaletler, mesleki faaliyetleri ile ilgili olarak esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı esnaf veya sanatkârlar tarafından verilecek kefaletler, 27/12/2006 tarihli ve 5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi Kullandırılmasına Dair Kanun kapsamında kullanılacak kredilerde verilecek kefaletler ile tarım kredi,

tarım satış ve esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kooperatif ortaklarına kullandırılacak kredilerde verilecek kefaletler için eşin rızası aranmaz..." hükmü düzenlenmiştir.

3.6102 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında ise ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlarının da tacir sayılacağı öngörülmüştür.

4.Buna göre amaçlarına ulaşmak için ticari işletme faaliyetinde bulunan dernekler bu yönden tacir sayılırlar. Bir derneğin ticari işletme işletmeye başlamasıyla birlikte, o dernek (kamu yararına çalışan dernek olmamak kaydıyla) tacir sıfatını kazanacaktır.

5.Bu durumda dava dışı kredi borçlusu Kastamonu Spor 1966 Kulübü Derneğinin amacına ulaşmak için iktisadi işletmesi kurulmasına karar verilip Ticaret Sicil Gazetesi'nde tescilinin sağlanmasıyla tacir sıfatı kazanacağı gözetilerek bu kapsamda inceleme ve değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar vermek gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.