C.a. Başvurusu (B. No: 2016/75043)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, hâkimlik mesleğinden çıkarılmaya karar verilmesi ve

bu kararın doğurduğu hukuki sonuçlar nedeniyle Anayasa'da düzenlenen bir kısım

hak ve ilkenin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/12/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Aynı kararda başvurucunun adli yardım

talebinin kabulüne de karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. 15 Temmuz 2016 gecesi Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) içinde

örgütlenmiş bir grup tarafından darbe girişiminde bulunulmuştur.

7. Bu kapsamda devletin yetkili organları tarafından tehdit

değerlendirmesi yapılarak başta Fetullahçı Terör

Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) olmak üzere demokratik anayasal

düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, millî güvenliğe yönelik tehdit

oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbirler

alınması kararlaştırılmıştır.

8. Anılan tedbirler kapsamında olağanüstü hâl ilan edilmiş ve

birçok olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır.

9. Bu kapsamda Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar

Kurulunca 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan, 23/7/2016 tarihli ve 29779

sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 667 sayılı

Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname

(KHK) yürürlüğe girmiştir. 667 sayılı KHK'nın 3. maddesinde; yargı

mensuplarından terör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşı

faaliyette bulunduğuna Millî Güvenli Kurulunca karar verilen yapı, oluşum veya

gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut

bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten ya da kamu görevinden

çıkarılmalarına karar verileceği hususları düzenlenmiştir.

10. Başvurucu Büyükçekmece hâkimi iken FETÖ/PDY ile iltisakı ve bu örgütle irtibatı sabit görülerek Hâkimler ve

Savcılar Yüksek Kurulunun (HSYK) 24/8/2016 tarihli ve 2016/426 sayılı kararıyla

667 sayılı KHK kapsamında başvurucunun meslekte kalmasının uygun olmadığına ve

meslekten çıkarılmasına karar verilmiştir.

11. Başvurucu 7/9/2016 tarihinde anılan kararın kaldırılması

için HSYK'ya başvurarak yeniden inceleme talebinde

bulunmuştur. Başvurucunun talebi, HSYK Genel Kurulunun 29/11/2016 tarihli ve

2016/434 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

12. Başvurucu, ret kararından 5/12/2016 tarihinde haberdar

olmuştur.

13. Başvurucu 27/12/2016 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

14. Bireysel başvuru yapılması sonrasında Cumhurbaşkanı

başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunca 2/1/2017 tarihinde kararlaştırılan

685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun

Hükmünde Kararname 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de

yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan KHK'da 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi

uyarınca başvurucu gibi meslekten çıkarılan yargı mensupları ile ilgili

düzenlemelere de yer verilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

15. İlgili hukuk için bkz.

Hacı Osman Kaya (B. No: 2016/41934, 16/2/2017, §§ 16-21) başvurusu

hakkında verilen karar.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 11/9/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, meslekten çıkarma kararına esas alınan 667 sayılı

KHK'nın 3. maddesinin birçok anayasal düzenlemeye aykırı olduğunu ve yargı

fonksiyonunun gasbı niteliğini taşıdığını, mesleği

nedeniyle öngörülen usule uygun bir şekilde idari soruşturma yapılmadan, hakkında

var olan bilgi ve belgeler kendisine bildirilmeden, avukat yardımından

yararlandırılmadan ve savunması alınmadan ihracına karar verilmesi nedeniyle

adil yargılanma hakkı bağlamında savunma hakkı ile silahların eşitliği ve

çelişmeli yargılama ilkelerinin, kesin hükümle mahkûm edilmeden FETÖ/PDY ile iltisakı ve bu örgütle irtibatının sabit görülmesi, ihraca

dair kararın Resmî Gazete'de, HSYK'nın

internet sitesinde ve haber sitelerinde yayımlanması, birtakım kamu görevlisi

ve siyasilerin açıklamaları nedenleriyle masumiyet karinesinin, ihraç kararında

kişiselleştirme yapılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkı bağlamında hak

arama hürriyeti ile cezaların şahsiliği ilkesinin, işlendiği zaman suç olmayan

eylemlerin ihraca dayanak alınması nedeniyle suç ve cezaların geriye

yürümezliği ilkesinin, kendisinin de aralarında bulunduğu yargı mensuplarının

adlarının ve eşlerine ilişkin birtakım bilgilerin internet sitelerinde, ihraç

kararının ise hem Resmî Gazete'de hem de HSYK'nın internet sitesinde yayımlanması ve hakkında özel

hayatına ilişkin olarak yapılan çalışmalar nedenleriyle özel hayata ve aile

hayatına saygı hakkının, bazı internet sitelerinde yapmış olduğu paylaşımların

delil kabul edilmesi nedeniyle ifade hürriyetinin, açığa alma kararında kendisi

ve eşiyle ilgili birtakım bilgilerin paylaşılması ve bu şekilde terörist ilan

edilmeleri nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş;

ihlallerin ortadan kaldırılması ve tazminat taleplerinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

18. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesi

şöyledir:

"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması şarttır."

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel

başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı

fıkrası şöyledir:

"İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,

eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının

tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."

20. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel başvuru

yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan başvuru yollarının

tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm

organlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya

çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu

nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle derece

mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi ve

bir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,

26/3/2013, § 16).

21. Bu nedenle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen

hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek

ikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil

niteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için

öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca

başvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal

mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve

kanıtlarını zamanında bu makamlara sunması, aynı zamanda bu süreçte dava ve

başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet

Yeşilyurt, § 17).

22. 685 sayılı KHK’da, 667 sayılı KHK’nın 3. maddesinin (1)

numaralı fıkrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten

çıkarılmalarına karar verilenlerin kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün

içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştaya dava

açabilecekleri ve bu kişilerden daha önce dava açmış olanların idare

mahkemelerinde derdest olan veya karar verilen dosyalarının Danıştaya

gönderileceği hükme bağlanmıştır. Böylelikle 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi

kapsamında meslekten çıkarılan yargı mensuplarının bu karara karşı Danıştaya dava açabilecekleri açıkça belirtilmiş ve anılan

uyuşmazlıkların çözümünde idari yargıda hangi yargı yerinin görevli olduğuna

yönelik uygulamada yaşanan tereddütler giderilmiştir. Daha önce dava açanlar

yönünden de geçiş hükümleri ihdas edilmiştir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Hacı Osman Kaya; Murat Hikmet Çakmakcı,

B. No: 2016/35094, 15/2/2017).

23. Buna göre 685 sayılı KHK'da belirginleştirilen dava yolunun

başvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir yargı yolu

olduğu ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden başvurunun incelenmesinin

bireysel başvurunun ikincil niteliği

ile bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.

24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul

edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucunun kamuya açık belgelerde kimliğinin gizli

tutulması talebinin KABULÜNE,

C. Başvurunun başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten

TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 11/9/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Selahaddin

MENTEŞ

Raportör : Ömer MENCİK Başvurucu : C.A.