Elif Gökçe ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2024/46726)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru; kamulaştırma bedelinin düşük belirlenmesi, bu bedelin enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle mülkiyet hakkı ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

A. Kamulaştırma Bedelinin Düşük Belirlenmesi Nedeniyle Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

2. Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm organlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkin iddiaların öncelikle yargı mercileri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt [2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).

3. Somut olayda ilk derece mahkemesinin 27/9/2017 tarihli kararının ardından başvurucuların ya da murislerinin söz konusu karara karşı istinaf veya temyiz talebinde bulunduklarına ilişkin herhangi bir bilgi tespit edilememiştir.

Adalet Bakanlığı (Bakanlık) tarafından sunulan görüş yazısında da başvurucuların eldeki başvuruya konu edilen yargılamanın davalılarından R.K.'nın mirasçıları oldukları, ilk derece mahkemesi kararına karşı muris R.K.'nın ya da başvurucuların istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurmadıklarının tespit edildiği belirtilmiştir. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı herhangi bir beyanda bulunmamıştır.

Bu kapsamda başvurucuların kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğine yönelik olarak olağan kanun yollarını tüketmeden doğrudan bireysel başvuruda bulunması bireysel başvurunun ikincilliği ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

4. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Kamulaştırma Bedelinin Enflasyon Karşısında Değer Kaybına Uğratılması Nedeniyle Mülkiyet Hakkının ve Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

5. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Sağlam [2. B.], B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 27; Erendiz Önal [1. B.], B. No: 2014/1133, 30/6/2014, §§ 24-34).

İlk derece mahkemesi 18/10/2017 tarihinde kamulaştırma bedelinin ödenmesi gerektiğini ilgili bankaya bildirmiştir. Bakanlık tarafından sunulan görüş yazısında yargı kararı ile hükmedilen bedelin 1/9/2019 tarihinde ödendiği belirtilmiştir. Başvurucular, kendilerine tebliğ edilen Bakanlık görüşüne karşı da herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Bu durumda 8/8/2024 tarihinde yapılan başvurunun süresinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Basri BAĞCI Üyeler : Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Ömer ÇINAR Metin KIRATLI Raportör : İsmail Emrah PERDECİOĞLU Başvurucular : 1. Elif GÖKÇE 2. Fatma İLHAN 3. Muhammet KARAŞİN 4. Nuran KARAŞİN 5. Süreyya AKTAŞ Vekili : Av. Agit ÖNEL