Faruk Akar ve Yalçın Alpay Başvurusu (B. No: 2014/14382)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama

hakkı ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 14/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 5/6/2002 tarihli

iddianamesi ile sahte ihale belgeleri ve sahte hakediş

tanzim ederek ihtilasen zimmete para geçirme suçunu

işledikleri iddiasıyla başvurucular hakkında kamu davası açılmıştır. İstanbul

5. Ağır Ceza Mahkemesinin 10/7/2002 tarihli kararıyla dosyanın daha önce

İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesinde yürütülen E.1998/73 sayılı dava dosyasıyla

aralarındaki fiilî ve hukuki irtibat nedeniyle birleştirilmesine karar

verilmiştir.

9. İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/6/2007 tarihli

kararıyla başvurucuların beraatine karar verilmiştir.

10. Temyiz üzerine hüküm, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 24/11/2008

tarihli kararıyla bozulmuştur.

11. Bozma sonrasında İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesinin

16/7/2014 tarihli kararıyla başvurucuların zimmet suçundan hapis cezasıyla

cezalandırılmalarına karar verilmiştir.

12. Karar temyiz edilmiş olup inceleme devam etmektedir.

13. Öte yandan İçişleri Bakanlığının 8/10/1999 tarihli emri ile

mülkiye müfettişleri tarafından Şişli Belediye Başkanlığında soruşturma

yapılmış ve 22/6/2001 tarihli fezlekeyle başvurucuların evrakta sahtecilik

suçunu işledikleri iddia edilmiştir. Görevi kötüye kullanma ve memurun resmî

evrakta sahteciliği suçlarını işledikleri iddiasıyla başvurucular hakkında

İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır. Mahkemenin 16/4/2009

tarihli kararıyla başvurucuların beraatine karar

verilmiştir. Bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

15. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

16. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) kararında Anayasa Mahkemesi;

yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geç

veya eksik icra edildiği yahut icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden

önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak Adalet Bakanlığı

İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığına (Tazminat Komisyonu) başvuru

imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve

yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden

inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır (Ferat Yüksel, §§ 26-35).

17. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru

yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması

nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına

makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı, tazminat

ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi

olanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama

imkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler

doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal

iddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma ve yeterli

giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu

tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil

niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş

olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).

18. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren

bir durum bulunmamaktadır.

19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Aynı Suçtan İki Kez

Yargılanmama ve Cezalandırılmama Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

20. Başvurucular, aynı suçtan İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesinde

yargılandıklarını ve beraat ettiklerini belirterek aynı suçtan iki kez

yargılanmama ve cezalandırılmama haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüşlerdir.

21. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011

tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel

başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia

edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa

İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir.

Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını

içeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

22. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün

4. maddesi, hiç kimsenin bir devletin ceza yargılaması usulüne ve yasaya uygun

olarak kesin bir hükümle mahkûm edildiği ya da beraat ettiği bir suçtan dolayı

aynı devletin yargısal yetkisi altındaki yargılama usulleri çerçevesinde

yeniden yargılanamayacağını ve mahkȗm

edilemeyeceğini öngörmektedir. Söz konusu Protokol'ün uygun bulunmasıyla ilgili

10/3/2016 tarihli ve 6684 sayılı 11 Nolu Protokol ile

Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 Nolu Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair

Kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 10/3/2016 tarihinde kabul edilerek

25/3/2016 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış ve

28/3/2016 tarihinde de Bakanlar Kurulunca onaylanması sonucunda 1/8/2016

tarihinde yürürlüğe girmiştir.

23. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün

4. maddesinde aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkı

tanınmış ise de başvuruya konu ihlal iddiası tarihi itibarıyla anılan Protokol

yürürlüğe girmemiştir. Bu itibarla başvurucuların hak iddiasının Anayasa ve

Sözleşme’nin ortak koruma alanının dışında kaldığı anlaşılmaktadır (benzer

yöndeki bir karar için bkz. İffet İnci

Gültekin, B. No: 2013/9585, 9/3/2016, § 42).

24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

11/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Zehra

GAYRETLİ

Başvurucular

:

1. Faruk

AKAR

2. Yalçın

ALPAY

Vekili

:

Av. Özlem

CANBABA