Mecit Gümüş Başvurusu (B. No: 2016/5991)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ceza infaz kurumu koşullarında tedavi imkânı

bulunmayan bir sağlık sorununa rağmen infazın ertelenmesine karar verilmemesi

nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 29/3/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu, 1958 doğumlu olup başvuru tarihi itibarıyla

akciğer kanseri tedavisi görmektedir.

8. Başvurucu, Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/10/2013

tarihli kararıyla 22 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmış ve karar Yargıtay

tarafından onanarak kesinleşmiştir.

9. Başvurucu, Diyarbakır D Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz

Kurumunda hükümlü olarak bulunmakta iken Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve

Araştırma Hastanesi, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Onkoloji Hastanesi

tarafından yapılan tetkikler sonucunda akciğer kanseri teşhisiyle tedavi altına

alınmıştır.

10. Başvurucu, tedavisinin sağlık koşullarına uygun olarak ceza

infaz kurumu şartlarında yapılmasının mümkün olmadığını belirterek cezasının

infazının ertelenmesi talebinde bulunmuştur.

11. Bu kapsamda başvurucunun anılan talebi değerlendirilmek

üzere sevk edildiği Gazi Yaşargil Hastanesince 2/2/2016 tarihinde “Hükümlünün maruz kaldığı hastalık nedeniyle ceza

infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettireme[yeceği]” yönünde rapor düzenlenmiştir.

12. Anılan rapor üzerine Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı

(Savcılık) tarafından Adli Tıp Kurumundan infazın ertelenmesi hususunda rapor

istenmiştir.

13. Adli Tıp Kurumunun 7/3/2016 tarihli raporunda; başvurucunun

hayatını yalnız idame ettiremeyeceği, infazının altı ay süreyle ertelenmesinin

uygun olacağı, ertelemenin sonunda hastanın tekrar muayeneye gönderilmesi

durumunda Anayasa’nın 104. maddesi bakımından değerlendirme yapılabileceği

belirtilmiştir.

14. Savcılık tarafından Diyarbakır Emniyet Müdürlüğüne

gönderilen 25/3/2016 tarihli yazıda başvurucunun cezasının infazının

ertelenmesi durumunda “toplum güvenliği

bakımından somut ve ağır bir tehlike oluşturup oluşturmayacağı”

konusunda araştırma yapılması istenmiştir. Emniyet tarafından yapılan araştırma

başvuru tarihinde tamamlanmış değildir.

15. Savcılık, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen raporda hastalık

nedeniyle infazın ertelenmesi ile sürekli hastalık nedeniyle af hususlarının

birlikte değerlendirilmesinin çelişki oluşturduğu gerekçesiyle Adli Tıp

Kurumundan tekrar rapor istemiştir.

16. Başvurucu, ceza infaz kurumu koşullarında tedavisinin mümkün

olmadığını ve cezasının infazının ertelenmesine ilişkin talebinin sürüncemede

bırakıldığını belirterek 29/3/2016 tarihinde tedbir talebiyle bireysel

başvuruda bulunmuştur.

17. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun sunduğu bilgilerin tedbir

talebini sağlıklı bir şekilde karara bağlamaya yeterli nitelikte olmadığını

gözeterek ve benzer olaylarda takip ettiği usule uygun olarak başvurunun

yapıldığı gün Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığından (süreli) bilgi ve belge

istemiştir.

18. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Anayasa

Mahkemesine gönderilen 5/4/2016 tarihli cevapta özetle, Diyarbakır D Tipi

Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunun fiziki koşullarının ve imkânlarının yeterli

olmaması nedeniyle başvurucunun 30/3/2016 tarihinde Metris R (Revir) Tipi Ceza

İnfaz Kurumuna sevkinin sağlandığı belirtilmiştir.

19. Anayasa Mahkemesi tarafından 5/4/2016 tarihinde Metris Ceza

İnfaz Kurumunun bağlı bulunduğu Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığından

başvurucunun durumu, tutulduğu kurumun koşulları, infazın ertelenmesi talebine

ilişkin süreç ile yapılan diğer işlemlerle ilgili bilgi ve belge istenmiştir.

20. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Anayasa

Mahkemesine gönderilen 6/4/2016 tarihli yazıda, başvurucunun revir tipi ceza

infaz kurumunda tutulduğu, 1-3 kişilik odalarda yirmi dört saat doktor ve

sağlık görevlileri gözetiminde olduğu, yeniden Adli Tıp Kurumuna sevke ve

infazın ertelenmesine ilişkin işlemlerin devam ettiği belirtilmiştir.

21. Anayasa Mahkemesi 7/4/2016 tarihli ara kararıyla tedbir

talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, başvurucunun kişisel durumuna

ve sağlık durumuna ilişkin değerlendirme sürecinin hızlandırılmasının

istenmesine karar vermiştir.

22. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 14/4/2016 tarihli

kararıyla, başvurucu hakkında hükmolunan cezanın infazının 14/10/2016 tarihine

kadar altı ay süreyle ertelenmesine ve süre sonunda infaz durumunun yeniden

değerlendirilmesine karar verilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

23. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik

Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu'nun "Hapis

cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" kenar

başlıklı 16. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

“(1) Akıl hastalığına tutulan hükümlünün

cezasının infazı geriye bırakılır ve hükümlü, iyileşinceye kadar Türk Ceza

Kanununun 57 nci maddesinde belirtilen sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına

alınır. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır.

(2) Diğer hastalıklarda cezanın infazına,

resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam olunur. Ancak

bu durumda bile hapis cezasının infazı, mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike

teşkil ediyorsa mahkûmun cezasının infazı iyileşinceye kadar geri bırakılır.

(3) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen geri

bırakma kararı, Adlî Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca

belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp

Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet

Başsavcılığınca verilir. Geri bırakma kararı, mahkûmun tâbi olacağı

yükümlülükler belirtilmek suretiyle kendisine ve yasal temsilcisine tebliğ

edilir. Mahkûmun geri bırakma süresi içinde bulunacağı yer, kendisi veya yasal

temsilcisi tarafından ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir. Mahkûmun

sağlık durumu, geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcılığınca veya onun

istemi üzerine, bulunduğu veya tedavisinin yapıldığı yer Cumhuriyet

Başsavcılığınca, sağlık raporunda belirtilen

sürelere,birsürebulunmadığıtakdirdebirer yıllık dönemleregöre bu fıkrada yazılı

usule uygunolarakincelettirilir.İncelemesonuçlarınagöregeribırakma kararını

veren Cumhuriyet Başsavcılığınca, geri bırakmanın devam edip etmeyeceğine karar

verilir. Geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcılığının istemi üzerine,

mahkûmun izlenmesine yönelik tedbirler, bildirimin yapıldığı yerde bulunan

kolluk makam ve memurlarınca yerine getirilir. Bu fıkrada yazılı yükümlülüklere

aykırı hareket edilmesi hâlinde geri bırakma kararı, kararı veren Cumhuriyet

Başsavcılığınca kaldırılır. Bu karara karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir.

...

(6) (Ek: 24/1/2013-6411/3 md.) Maruz kaldığı

ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını

yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike

oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezasının infazı üçüncü fıkrada

belirlenen usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabilir.”

V. İNCELEME VE GEREKÇE

24. Mahkemenin 16/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

25. Başvurucu; sağlık durumunun ceza infaz kurumunda kalmaya

uygun olmamasına rağmen cezasının infazının ertelenmesine karar verilmediğini,

Adli Tıp Kurumunun infazın ertelenmesi yönündeki raporunun dikkate

alınmadığını, yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün tehlike altında olduğunu

belirterek sağlık sorunları yaşamasına rağmen ceza infaz kurumunda tutulmasının

yaşamı, maddi ve manevi bütünlüğü bakımından tehlike oluşturduğunu belirterek

Anayasa’nın 17., 19. ve 40. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

26. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının kötü muamele

yasağı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

27. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“(1) Bölümler ya da Komisyonlarca

yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan

herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir neden görülmemesi.”

28. Başvurucunun ihlal iddialarının akciğer kanseri olmasına

rağmen cezasının infaz edilmesinin anayasal hak ve özgürlükleri ihlal ettiği

iddiası yer almaktadır.

29. Bu bağlamda başvurunun incelenmesini haklı kılan temel

neden, hapis cezasının infazına devam edilmesi olup Bakırköy Cumhuriyet

Başsavcılığınca 14/4/2016 tarihinde başvurucunun infazının ertelenmesine karar

verildiği ve başvurucunun salıverildiği görülmektedir. Bu şartlar altında

başvurunun incelenmesini haklı kılan neden bulunmadığının kabulü gerekir

(benzer doğrultudaki kararlar için bkz. Salih

Tuğrul, B. No: 2014/1988, 17/5/2016; Zeki Hakan Nebioğlu, B. No: 2015/2418, 8/5/2019).

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı

anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları

yönünden incelenmeksizin düşmesine

karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyle DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

16/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Recep KÖMÜRCÜ

Üyeler

:

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL Raportör : Mustafa EKİM Başvurucu : Mecit GÜMÜŞ Vekili : Av. Mehdi ÖZDEMİR