Mirze Bozma Başvurusu (B. No: 2013/5319)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; terör örgütü üyeleri tarafından babası yaralandığı,

hayvanlarının telef edildiği, konutuna zarar verildiği dikkate alınmaksızın

17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların

Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan başvurunun reddedilmesi

nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma ve mülkiyet haklarının; ret işlemine

karşı açılan davaya ilişkin yargılama işlemlerinin adil olmaması, makul sürede

sonuçlandırılmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/7/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan

yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi

neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 31/12/2014 tarihinde,

başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.

4. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 31/12/2014 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından 15/1/2015 tarihinde, başvurunun

kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar

verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 10/2/2015 tarihli yazısında Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu; terör örgütü mensupları tarafından 14/7/1993

tarihinde Batman ili Sason ilçesi Sarıyayla köyü Yıldızkaya mezrasına yapılan baskında hayvanlarının telef

olduğunu, konutuna silahla ateş açılması sonucu konutunun hasar gördüğünü,

babası M.B.nin yaralandığını beyan etmiş ve bu özel

durumundan kaynaklanan güvenlik kaygısı nedeniyle köyünü terk etmek zorunda

kaldığını iddia etmiştir.

9. Başvurucu 10/9/2007 tarihinde 5233 sayılı Kanun kapsamına

giren zararlarının karşılanması talebiyle Batman Valiliği Zarar Tespit

Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur.

10. Komisyon 7/1/2011 tarihli ve 2011/1-154 sayılı kararında;

terör olayları sonucu oluşan zararların karşılanması talebiyle yapılan

başvuruda bilirkişi heyetince yapılan keşif, tutulan tutanaklar, dosyalarda yer

alan bilgi ve belgeler uyarınca Sason ilçesi Sarıyayla

köyünün boşalmadığından, kişiye yönelik bir tehdit ve saldırı olmadığından

bahisle talebin reddine karar vermiştir.

11. Başvurucu tarafından belirtilen ret işlemi aleyhine Batman

İdare Mahkemesinde dava açılmıştır.

12. Batman İdare Mahkemesinin 25/11/2011 tarihli ve E.2011/800, K.2011/1292

sayılı kararı ile Sarıyayla köyünün Yıldızkaya, Elagöz, Yelek, Gümüşkemer, Karaağaç, Karayün, Üçevler, Kergiz ve Yolaç mezralarından oluştuğu; Batman İl Jandarma

Komutanlığının boşalan ve boşaltılan köylere ilişkin yazısında Yıldızkaya, Elagöz, Yelek, Gümüşkemer, Karaağaç, Karayün, Üçevler, Kergiz ve Yolaç mezralarının 1993 ile 2000 yılları arasında kısmen

boşaltıldığı/boşaldığının ifade edildiği; 1987 ile 2000 yılları arasında Sarıyayla köyünde geçici köy korucusu ile gönüllü köy

korucusu görevlendirildiği ve koruculuk sisteminin olduğu, köy korucularının

ailelerinin dışında köyde yaşayan 25 hanenin bulunduğu, köy nüfusunun 1990

yılında 1.178 kişi, 1997 yılında 605 kişi, 2000 yılında 777 kişi olduğu; 1990

ile 2000 yılları arasında köyde muhtarlık seçimlerinin yapıldığı, Sarıyayla köyündeki ilköğretim okulunun eğitim ve öğretime

açık olduğu, Sarıyayla köyü halkının bir kısmının

güvenlik kaygısıyla da olsa göç etmesinden dolayı uğradığı zararın anılan köyün

tamamen boşalmamış olması, diğer bir ifadeyle anılan köyde nesnel güvenlik

kaygısının yaşanmamış olması ve başvurucuya yönelik bir terör tehdidi ya da

saldırısının bulunmaması nedenleriyle 5233 sayılı Kanun hükümlerine göre

idarece karşılanmasına hukuki olanak bulunmadığından bahisle davanın reddine

karar verilmiştir.

13. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onbeşinci

Dairesinin 31/1/2013 tarihli ve E.2012/3224, K.2013/640 sayılı ilamı ile

kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz

nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği

belirtilerek kararın onanmasına hükmedilmiştir. Onama kararı, başvurucuya

19/6/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

14. Başvurucu 16/7/2013 tarihlerde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

15. 5233 sayılı Kanun’un 1., 2., 4., 6., 7., 8., geçici 1.,

geçici 3., geçici 4. maddeleri, 24/6/2013 tarihli ve 2013/5034 sayılı Bakanlar

Kurulu Kararı Eki Karar’ın 1. maddesi, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/12/2008

tarihli ve E.2008/4141, K.2008/9584 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin

31/12/2008 tarihli ve E.2008/5548, K.2008/9733 sayılı kararı, Danıştay Onuncu

Dairesinin 20/2/2009 tarihli ve E.2008/6679, K.2009/1227 sayılı kararı (Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014,

§§ 15-28).

16. 5233 sayılı Kanun’un 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı

Kanun’un 1. maddesiyle değişik 9. maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları

şöyledir:

“Yaralanma,

engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık

katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın;

a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek

üzere yaralanma derecesine göre,

b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık

kuruluşları tarafından üçüncü derece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidört katı tutarına kadar,

c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları

tarafından ikinci derece olarak tespit edilenlere yirmibeş

katından kırksekiz katı tutarına kadar,

d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık

kuruluşları tarafından birinci derece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı

tutarına kadar,

e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı

tutarında,

Nakdî ödeme yapılır.

…

Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen

nakdî ödemenin mirasçılara intikalinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa

ilişkin hükümleri uygulanır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 13/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu; 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptığı talebin ve

akabinde açtığı davanın reddedildiğini, köy korucusu olmak yahut köyü terk

etmek şeklinde idarece yapılan baskı ve zorlamaya köy halkının maruz kalmasının

dikkate alınmadığını, dosyadaki zarar tespitine ilişkin raporlar ve güvenlik

nedeniyle köyünün boşaltılmış olduğunu belirten belgeler ile terör örgütü

mensuplarınca köye yapılan baskın sonucunda hayvanlarının telef olmasına,

konutunun hasara uğramasına, babası M.B.nin

yaralanmasına dair özel durumu dikkate alınmadan köyün tamamen boşalmamış

olduğu soyut gerekçesine ve şahsına yönelik bir terör tehdidi ya da

saldırısının bulunmamasına dayanılarak, sunduğu belgeler değerlendirilmeden

idare tarafından sunulan belgelerin dikkate alındığını, bu belgeler tebliğ

edilmemek suretiyle kendisine savunma yapma imkânı tanınmadan karar verildiğini

ve bu kararın adil olmadığını belirtmiştir.

19. Başvurucu; ayrıca kararların yeterli gerekçe ihtiva

etmediğini, sunduğu belgeleri dikkate almadan idarece sunulan belgelere dayalı

olarak karar veren Mahkemenin tarafsız olmadığını, kendi içinde çelişkili ve

gerçeği yansıtmayan belgelere dayanılarak karar verildiğini, davasının reddine

karar verilmesi nedeniyle makul ve objektif bir sebep bulunmamasına rağmen

şahsına tazminat ödenmemesi yönünde karar alınarak ayrımcılığa maruz kaldığını,

idarenin can ve mal güvenliğini sağlama yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucu

mülkiyet hakkından yoksun kaldığını ve Derece Mahkemelerinin yaptığı hatalı

değerlendirme nedeniyle zararlarının tazmin edilmediğini, 5233 sayılı Kanun’da

yazmayan bir nedene dayanılarak Komisyon ve yargı makamlarınca talebinin reddedildiğini,

yaptığı başvuru hakkında yürütülen işlemlerin makul sürede

sonuçlandırılmadığını belirterek Anayasa’nın2., 7., 10., 35., 36., 87., 125. ve

141.maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini iddia etmiş ve maddi

tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

20. Başvurucu, 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptığı başvurunun

14/7/1993 tarihinde terör örgütü üyelerince babası M.B.nin

yaralanması noktasındaki özel durumu nazara alınmaksızın, mukim olduğu köyün

tamamen boşaltılmamış olduğu şeklindeki nesnel ölçütten hareketle Mahkemece

reddedildiğini belirterek Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan hakkaniyete

uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

21. Başvuru formunun incelenmesi neticesinde başvurucunun

kardeşi olduğunu beyan ettiği M.B.nin yaralanması

sonrasında terör olaylarından kaynaklanan güvenlik kaygısı nedeni ile yerleşim

yerini terk ettiğini belirttiği tespit edilmiştir.

22. Anayasa Mahkemesinin 10/6/2015 tarihli yazıları ile

başvurucunun kardeşi olduğu belirtilen M.B.nin

yaralandığı iddiası hakkında delil teşkil etmesi maksadıyla bireysel başvuru

dosyasına sunulan belge içeriğinde geçen M.B.nin

kimlik bilgilerini, yazının tebliğinden itibaren yirmi beş gün içinde

bildirilmesi talep edilmiştir. Anılan yazı 25/6/2015 tarihinde başvurucu

vekiline tebliğ edilmiştir.

23. Başvurucunun 7/7/2015 tarihli cevap dilekçesinde “Başvurucu, 14.07.1993 tarihli vahim olayda yaralanan M.B.nin oğludur.” ifadesine yer verilmiş,

dolayısıyla mağdur olduğu iddia edilen M.B.nin

başvurucunun babası olduğu belirtilmiş ve anılan iddia kapsamında başvurucu ile

başvurucunun babası M.B.nin nüfus kayıtları

sunulmuştur.

24. Başvurucunun babasına ait nüfus kaydının incelenmesi

neticesinde H.B. ve M.B. oğlu, 1957 doğumlu M.B. olduğu tespit edilmiştir.

25. 14/7/1993 tarihinde terör örgütü üyelerince M.B.nin yaralanması iddiası ile yapılan benzer bir

başvuruda (Gülamir Bozma, B. No: 2013/4569, 14/4/2016)

Anayasa Mahkemesinin 16/2/2016 tarihli yazıları ile Sason İlçe Jandarma

Komutanlığı Derince Jandarma Karakol Komutanlığından M.B.nin

terör örgütü mensuplarınca yaralandığı iddiası hakkında delil teşkil etmesi

maksadıyla bireysel başvuru dosyasına sunulan jandarma astsubay kıdemli çavuş,

uzman jandarma I. kademeli çavuş, jandarma binbaşı, jandarma onbaşı ve jandarma

er rütbelerini haiz sekiz görevli tarafından düzenlenen 14/7/1993 tarihli olay

yeri tespit tutanağı ile Sason İlçe Jandarma Komutanlığı Derince Jandarma

Karakol Komutanlığı tarafından düzenlenen “Derince

J.KRK.K.lığı Suç Takip Dosyaları- Terör Olayları

(Derince)” başlıklı belgenin içeriklerinde geçen M.B.nin

kimlik bilgilerini Mahkemeye sunması istenmiş; anılan bilgi Mahkemeye

sunulmuştur (Gülamir Bozma, § 71). Mahkemeye sunulan

belgelerin incelenmesi neticesinde 14/7/1993 tarihinde yaralandığı iddia edilen

kişinin Y.B. ve N.B. oğlu, 1974 doğumlu M.B. olduğunun belirtildiği tespit

edilmiştir.

26. Başvuru formu ve ekleri ile Sason İlçe Jandarma Komutanlığı

tarafından sunulan belgelerin incelenmesi neticesinde ihlale neden olduğu ileri

sürülen olay kapsamında, başvuru formunda başvurucunun kardeşi olduğu beyan

edilmekle birlikte sonraki tarihli dilekçe ile (bkz. § 23) başvurucunun babası

olduğu belirtilen, 14/7/1993 tarihinde yaralandığı iddia edilen M.B.nin ana adı, baba adı, doğum tarihi ile başvurucunun

babasına ait kimlik bilgilerinin uyumlu olmadığı tespit edilmiştir.

27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Başvuru hakkının kötüye kullanılması” kenar başlıklı 51.

maddesi şöyledir:

“Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye

kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında,

ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere

disiplin para cezasına hükmedilebilir.”

28. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

(İçtüzük) “Başvuru hakkının kötüye

kullanılması” kenar başlıklı 83. maddesi şöyledir:

“Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve

benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye

kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri

dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla

olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.”

29. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde bir

kamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça

öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının

hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının

bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda

bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve mahkemenin başvuruyu

gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların, başvuru hakkının kötüye

kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).

30. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,

başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi

verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu

değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında

mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat

oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak

kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya

tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında

ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla

bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru

hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29).

31. Somut başvuru açısından başvurucunun, babası M.B.nin terör örgütü mensuplarınca yaralandığı yönündeki

iddiasının gerçeği yansıtmadığı zira başvurucunun babası ile 14/7/1993

tarihinde terör örgütü üyelerince yaralandığı iddia edilen kişinin adı ve

soyadı örtüşmekle birlikte başvurucunun aile nüfus kayıt örneğine göre babasının

kimlik bilgileri ile yaralanma olayına ilişkin belgelerin içeriğinde geçen

kişinin kimlik bilgilerinin örtüşmediği anlaşılmıştır.

32. Açıklanan nedenle başvurucu tarafından ileri sürülen

iddianın yanıltıcı beyan niteliğinde olduğu, başvuru formu ve ekleri, nüfus

kayıtları, Anayasa Mahkemesi tarafından yazılan müzekkereye verilen cevap

(bkz.§ 25) incelendiğinde başvurucunun babası ile mağdur olduğu beyan edilen M.B.nin farklı kişiler oldukları anlaşıldığından başvurunun

başvuru hakkının kötüye kullanımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

33. Başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle 6216 sayılı

Kanun’un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi

uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına

hükmedilmesine, başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle başvuru

reddedildiğinden adli yardım kapsamında tahsil edilmeyen 198,35 TL başvuru

harcının başvurucudan tahsiline karar verilmesi gerekir.

B. Başvuru, başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle

reddedildiğinden 198,35 TL harcın başvurucudan TAHSİLİNE,

C. 6216 sayılı Kanun’un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. madddesi

uyarınca 2.000 TL disiplin para cezasının başvurucudan TAHSİLİNE,

D. İlgisi nedeniyle kararın bir örneğinin Ankara Baro

Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE

13/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur

ODUNCU

Başvurucu

:

Mirze BOZMA

Vekili

:

Av. Saim

BOZKURT