İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/207 K.2025/396

Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun İadesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle. Davalı idareye ait ...

Binası 690kw Kapasiteli Soğutma Grubunun Yenilenmesi ve Mekanik Tesisat İşleri ile ilgili olarak yapılan ihale sonucu, işin ihale edildiği müvekkili ile davalı idare arasında ... tarihli sözleşme imzalandığını, müvekkili işe başlatılmış ve işin bir bölümü yapılarak teslim edilmiş olmasına rağmen, sözleşmenin eki olan şartnamenin 7. maddesinde belirtilen ... sertifikasına sahip ürünün temin edilmesi imkânsız hale geldiğinden,

bu ürün yerine önerilen ürünler şartnamede yazılı olmaması gerekçe gösterilerek idarece kalan işin devamına izin verilmediğini, sözleşmenin 10. maddesine göre alınan banka teminat mektubunun idarece gelir kaydedileceği uyanılmış ve banka tarafından teminat mektubunun bugün mesai saati bitimine kadar bekletilebileceği bildirildiğini, müvekkili tarafından 27.03.2023 ve muhtelif tarihlerde Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığına yazılı olarak sunulan dilekçelerle şartnamenin 7. maddesinde yazılı ... marka, daha sonra talep ettikleri ... marka ürünün bulunmadığı,

şartnamede yazılı ürün ile denk olan ... haricinde başka ürün bulunmadığı bildirildiğini, sözleşmenin eki şartnameye göre yerine getirilmesi istenen ürünün bulunması imkânsız hale geldiğinden, ortaya çıkan mücbir sebep durumunu 4735 sayılı Kanun’un 10/1-e maddesi uyarınca bu durumu idareye bildirilerek başvurunun kabul edilmemesi halinde İdarece durumun Kamu İhale Kurumuna iletilme imkânı sağlandığını, çekilen ihtarla durum anlatılmış, dava şartı olarak 20.02.2024 tarihinde arabulucuya da başvurulduğunu, arabulucu tarafından yapılan 08.03.2024 tarihinde yapılan ilk toplantıda davalı taraf süre istemiş,

ancak bir hafta gibi bir süre geçmesine rağmen bir talep gelmeyince arabulucu ile yapılan görüşmede karşı tarafın anlaşma istemediği hakkında bilgi verildiğini, ... veya ... marka soğutma grubunun bulunması imkânsız olduğundan, sözleşme sırasında da imkânsızlık hali öngörülemediğinden ve bulunması da istenemeyecek bir mahiyette taşıdığından somut olayda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 25.3.4'cü maddesine göre “öngörülemezlik ve önlenemezlik” şartlarının bir arada gerçekleştiğini, idarece durum Kamu İhale Kurumuna iletilmemiş ise de,

idarece şartname ve sözleşmeye göre istenen ürünün bulunamaması mücbir sebep olarak kabul edilebilecek bir hal aldığını, sözleşmenin 14.2 maddesinde mücbir sebeplerle fiyat farkı hesaplanamayacağı kabul edildiğinden, süre uzatımı ile işin tamamlanmasının istenilmesi halinde fiyat farkı hesabı yapılacağından müvekkile atfedilecek bir kusur bulunmadığı takdir edilecek ve sözleşmenin 10.maddesine göre müvekkilden alının kesin teminat mektubunun iadesi gerekeceğini, sözleşmenin 32.maddesinde “Bu sözleşme ve eklerinde hüküm bulunmayan hallerde, ilgisine göre 4734 sayılı Kanun ve 4735 sayılı Kanun hükümleri,

bu Kanunlarda da hüküm bulunmayan hallerde ise Borçlar Kanun hükümleri uygulanır.” şeklinde belirtilen hükümler de uyuşmazlığın hallinde karşılıklı kabul edildiğini, 4735 sayılı Kanun'un 23.maddesine gereğince mücbir sebep nedeniyle sözleşmenin feshi cihetine gidilecekse, sözleşme genel hükümlere göre tasfiye edilerek kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar yükleniciye iade edileceğini belirterek, ...Binası 690kw Kapasiteli Soğutma Grubunun Yenilenmesi ve Mekanik Tesisat İşleri ile ilgili ...

Bankası A.Ş. ...Şubesi tarafından verilen 165.000 TL garanti bedelli ...tarih ve ...

Mektup Numaralı teminat mektubunun müvekkile iadesine, teminatsız veya teminat karşılığı teminat mektubunun davalı tarafa verilmesinin ihtiyati tedbir kararı ile durdurulmasına, dava açıldığı hakkında ilgili bankaya bilgi verilmesine, işin aciliyeti nedeniyle dava şartı arabulucu tutanağının sunulması için süre verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle. Kapasiteli Soğutma Grubunun Yenilenmesi ve Mekanik Tesisat İşleri ile ilgili ... Bankası A.Ş. ... Subesi tarafından verilen 165.000TL garanti bedelli 08.11.2022 tarih ve ... Mektup Numaralı teminat mektubunun iadesinin talep edildiğini, ...Strateji Daire Başkanlığından ...

Bankası A.Ş.’ye gönderilen ...tarih ve ... sayılı yazısı ile yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmemesi üzerine sözleşmenin feshi nedeniyle teminatın irat kaydedilmesine karar verildiği belirtilerek teminat mektubunun nakde çevrilerek... Başkanlığı hesabına yatırılması talep edildiğini, ...

Bankası A.Ş. tarafından teminat mektubu nakde çevrilerek 28.03.2024 tarihinde 165.000,00TL Boğaziçi Üniversitesine ödendiğini, teminat mektubu nakde çevrilip davalı idareye ödendiğinden davacı yükleniciye dava konusu ıslah etmesi için süre verilmesinin talep edildiğini, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından ihale edilen “...

Binası 690 Kw Kapasiteli Soğutma Grubunun Yenilenmesi ve Mekanik Tesisat İşleri” yapım işine ilişkin olarak yüklenici ile 17.11.2022 tarihinde sözleşme imzalandığını, 18.11.2022 tarihinde yer teslimi yapıldığını, sözleşmede işin tamamlanma süresi 140 gün olarak belirlenmiş, işin tamamlanma süresi 06.04.2023 tarihinde dolduğunu, bilahare yüklenicinin talebi üzere verilen 120 gün ek süre 04.08.2023 tarihinde sona ermesine rağmen yüklenici taahhüdü altındaki işi sözleşme ve eki şartnameye uygun olarak tamamlayıp teslim etmediğini,

Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı yazısı ile yüklenicinin talebi üzerine verilen 120 gün ek süreye rağmen işin bitim tarihi olan 04.08.2023’e kadar tamamlanmadığı, ihale konusu soğutma grubunun getirilmediği ve sipariş işlemleri hakkında herhangi bir bilgi verilmediği belirtilerek,

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 47-2-a maddesi uyarınca işin teslim tarihi olan 04.08.2023 tarihinden itibaren gecikme cezasının uygulanarak ihtar yazısını tebliğinden itibaren 10 gün içinde işin tamamlanması gerektiği bildirildiğini, ihtar yazısı 29.09.2023 tarihinde yükleniciye ebliğ edildiğini, yüklenici tarafından keşide edilen ...

25. Noterliğinin... tarih ve ... sayılı ihtarname ile taahhüdü altındaki işin ihale teknik şartnamesinde öngörülen ... sertifikasına sahip soğutma cihazı bulmanın imkansız olması nedeniyle bahsi geçen sertifikaya sahip cihazlarla aynı işleve sahip soğutma cihazı montajı yapılarak yapılmasına izin verilmesi, işin tamamlanma süresinin uzatılması ile talebin kabul edilmemesi halinde uğranılan zararın tazmini için yasal yollara başvurulacağının bildirildiğini, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 20/a maddesi uyarınca yükleniciye gönderilen ... tarih ve ...sayılı ihtar yazısında;

sözleşme ve eki şartnamelerle üstlenilen yükümlüklerin süre uzatımının sona erdiği tarihten itibaren ihale dokümanına belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere ihtar yazısının tebliğ edildiği tarihten itibaren 10 gün içinde yerine getirilmesi aksi takdirde teminatını gelir kaydedilerek sözleşmenin feshi yoluna gidileceğininin bildirildiğini, mezkûr yazı 20.02.2024 tarihinde yükleniciye tebliğ edilmesine rağmen verilen süre içinde iş tamamlanmadığını, yüklenici ihtarname ile bildirilen süre içinde süre uzatımı verildiği halde taahhüdü altındaki “...

Binası 690 Kw Kapasiteli Soğutma Grubunun Yenilenmesi ve Mekanik Tesisat İşleri’’ yapım işine ilişkin yükümlülüklerini sözleşme ve eki şartnameye uygun olarak yerine getirip teslim etmediğinden ihale sözleşmesinin 4735 sayılı Kamu İhale sözleşmeleri Kanununun 20/a maddesi uyarınca feshine ve teminat mektubunun irat kaydedilmesine karar verildiğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 20/a maddesinde yer alan: “…Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine,

ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi…” düzenlemesi ile yüklenicinin üstlendiği işi ihale sözleşmesi ve eki şartnamelere uygun olarak yerine getirmemesi veya süresinde tamamlamaması halinde idare tarafından yapılan en az on gün süreli ihtara rağmen durumun devam etmesi halinde ayrıca bir ihtara gerek kalmadan sözleşmenin feshedilmiş sayılacağı, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedileceği hükme bağlandığını, ...

Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından ihale edilen “... Binası 690 Kw Kapasiteli Soğutma Grubunun Yenilenmesi ve Mekanik Tesisat İşleri’’ yapım işine ilişkin olarak imzalanan 17.11.2022 tarihli sözleşmenin eki şartnamede soğutma grubu cihazının ... sertifikasına sahip olması gerektiği şartına yer verildiğini, açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihaleye 8 istekli katılarak teklif vermiş, iş en uygun teklifi veren davacı yükleniciye ihale edildiğini, ...

Binası 690 Kw Kapasiteli Soğutma Grubunun Yenilenmesi ve Mekanik Tesisat İşleri yapım işine ilişkin olarak imzalanan 17.11.2022 tarihli sözleşmenin 8 inci maddesinde teknik şartnamenin de aralarında yer aldığı ihale dokümanının oluşturan belgelerin ihale sözleşmesinin eki ve ayrılmaz parçası olduğu tasrih olunduğunu, Türk Ticaret Kanunu, tacire, bütün ticarî faaliyetlerinde, basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü getirdiğini, basiretli davranma, tacirin ticarî işletmesiyle ilgili tüm işlemlerde dikkat, tedbir ve objektif özen yükümlülüğüne uygun hareket etmesi anlamına gelmekte olduğunu,

davacı yüklenici ihale dokümanı arasında yer alan teknik şartnamede belirtilen hususları bilerek teklif verdiğini, sözleşme imzalandıktan sonra teknik şartnamede belirtilen ... sertifikası şartına sahip olmayan soğutma ünitesini teslim etme talebi kabul edilmemiş, 4735 sayılı Kanunun 20/a maddesi uyarınca on gün süreli ihtar yazısına rağmen taahhüdünü yerine getirmemesi üzerine sözleşme idare tarafından feshedildiğini, davacı yüklenicinin ... sertifikasına sahip cihaz bulunmadığı bu nedenle mücbir sebep durumunun ortaya çıktığı iddiasının doğru olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava, banka teminat mektubunun iadesi talebine ilişkindir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 18/04/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; davacının ibraz ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerindeki eksiklik nedeniyle sahibi lehine delil vasfında olmadığını, davacının ticari defterlerine göre davalıdan borç alacağı olmadığını, dava konusu teminat mektubuna ilişkin de kayıt olmadığını, gerek davacının sunduğu banka dekontuna göre gerekse de davalının beyanına göre dava konusu 165.000,00TL tutarlı teminat mektubunun davalı tarafından nakde çevrilerek tahsil edildiğini, Mahkemece,

taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak feshediğinin ve/veya teminat mektbunun nakde çevrilmesinin hukuki koşullarının oluşmadığının benimsenmesi durumunda davacının 165.000,00TL davalıdan alacaklı olabileceğini, Davalı Kurum tarafından düzenlenmiş ihale şartlarında, ihaleye esas Soğutma Sistemi ile ilgili teknik bilgi ve taleplerin yeterli olarak açıklanmış olduğunu, davacı tarafından talep edilen Soğutma Sistemine dair gözden kaçırılan hususlar nedeniyle serbest piyasada temini mümkün olan markalar bulunmasına rağmen temin edilemediği ve işin verilen sürede davacı tarafından amamlanmamış olduğunu,

davacının girdiği ihale şartlarını incelemeden sözleşme ilişkisine girmesinin basiretli davranma yükümlülüğüne aykırı olduğunun kabul edilebileceğini, Mahkeme aksi kanaatte ise teminat mektubu tutarının iadesine karar verilmesinin Mahkemenin takdirinde olacağını belirtmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ve davalı arasında 17/11/2022 tarihli sözleşme akdedildiği, sözleşmenin eki şartnamede soğutma grubu cihazının ... sertifikasına sahip olması gerektiği şartına yer verildiği, davacının bu nitelikte ürünün bulunmadığını ve mücbir sebebin olduğunu belirterek sözleşme kapsamında davalıya verilen teminat mektubunun iadesine karar verilmesini talep ettiği, davalı tarafından sözleşmedeki taahhütlerin yerine getirilmemesi gerekçesi ile sözleşmenin feshedildiği ve teminat mektubunun nakde çevrildiği,

bilirkişi heyetinden alınan raporda davacının sözleşme kapsamında talep edilen soğutma sistemine sahip temini mümkün markalar olmasına rağmen temin etmediğinin belirtildiği, davacının tacir olup ihaleye girerken talep edilen "soğutma grubu cihazının ... sertifikasına sahip olması gerektiği" şartını sağlayacak nitelikte ürünleri temin edebilme yönünde araştırma yapması gerektiği, bu şekilde ihale şartlarını incelemeden ihaleye girmesinin basiretli davranma yükümlülüğüne aykırı olduğu ve teminat mektubunun iadesini talep edemeyeceği kanaatiyle davacının davasının reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.