Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/83 K.2025/1113

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Asıl davada ve birleşen davada davacı vekili; dava konusu ... şubesine ait 0041618 seri numaralı, keşide yeri Bozüyük ve keşidecisi müvekkil şirket olan 31.12.2020 tarihli 10.000.000(on milyon) TL lik çekten müvekkilinin çok kısa bir süre önce çekin bankaya ibrazı ile haberdar olduğunu, çek örneği incelendiğinde keşideci imzasının yetkili imza olmadığını, lehdarın asıl davada davalı ...

Enerji Madencilik İnş.San ve Tic..A.Ş. olduğunun görüldüğü, bankanın keşideci imzasının şirket yetkili imzası olmadığı konusunda bilgilendirildiğini, banka tarafından gerekli kontroller sonrası ödeme yapılmadığını, yetkisiz temsilci tarafından keşide edildiği gibi ayrıca çeki tek başına keşide etmeye de yetkili bulunmadığını şirketin çift imza ile temsile dildiği tek imza ile bağlayıcı işlem yapamayacağını, cari hesap bakiyesinin de sıfır olup arada bir borç yahut ticari ilişkinin de bulunmadığını,

birleşen davada ciro yoluyla hamilin de çekin yetkisiz temsilci tarafından azil tarihinden sonra ve münferiden temsil kabiliyeti olmadan keşide edilen çek nedeniyle alacak iddiasında bulunamayacağını belirterek, müvekkilinin 31.12.2020 tarihli 10.000.000,00TL'lik çekten dolayı asıl ve birleşen davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

I-)Asıl davada davalı vekili; davalının müvekkiline borçlu olduğunu, açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

II-)Birleşen davada davalı vekili; müvekkilinin iyi niyetli hamil konumunda olduğunu, bu nedenle davacı tarafın iddia ve talepleri müvekkil davalı bakımından geçersiz olduğunu, dava konusu çekte imzası bulunan ...'in davacı şirketin genel müdürü olup, davacı şirketçe murahhas müdür olarak atandığını, yapılan araştırmada davacı şirketin bu güne kadar bütün resmi ve özel platformlarda ... tarafından temsil ve ilzam olunduğunun anlaşıldığı, davacı şirketin iş ve işlemleri bu hususu teyit ettiğini, buna mukabil davacı şirketin ...‘in yetkisiz temsilde bulunduğuna ilişkin iddiaları iyi niyetli hamil konumunda bulunan davalı şirketi bağlamayacağını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARAR ÖZETİ

Mahkemece; davacı şirket adına çeki keşide eden dava dışı ...’in çekin keşide tarihi itibariyle yetkili, başka bir deyişle yetkisiz temsilci olduğu, yetkisiz temsilci dava dışı ...'in işlemlerine onay verilip verilmediğine ilişkin davalı savunması üzerinde durmak gerektiği, dosyadaki bilgi ve belgelerden davacı şirketin ...'in keşide ettiği bir çok çekle işlem yaptığı , birçok sözleşmeyi uyguladığı bu durumun bazı Mahkeme kararlarına konu olduğu,

(örneğin Ankara 8.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/420 Esas sayılı dosyası, Ankara 11.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/577 Esas sayılı dosyası gibi) bu durum karşısında dava dışı kişinin yaptığı işlemlere icazet verildiği, ayrıca davacı tarafça ... hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına yapılan şikayetlerde de kovuşturmaya yer olmadığına kararı verildiği,

Nitekim Yargıtay HGK benzer bir olayda "...Bu hüküm daha çok temsil edilen ile işlem yapan arasındaki ilişkide söz konusu olur ve örneğin kambiyo senedi şirket adına yetkili olmayan kişi tarafından düzenlendiğinde, şirket yetkilisinin bu işlemi kabul etmesi halinde 388.maddedeki koşullar artık aranmaz;

bu şekilde işlem yapılıp, şirket yetkilisi tarafından buna ses çıkarılmamış, daha önce de bu tür işlemler yapılagelmiş ve teamül halini almışsa burada da zımni kabulün varlığı söz konusu olur ki, bu durumda da adına işlem yapılan şirketin sorumluluğunun kabulü gerekir. ... " diyerek bu kabulü doğruladığı ( Yargıtay HGK.nun 2011/12-549 E., 2011/644 K. ve 19.10.2011 Tarih sayılı kararı), dolayısıyla çekin lehtarı olan ... yönünden çekin bu şekilde alındığı; birleşen dava davalısı ...

Galvanizin ise bilerek ve kötü niyetle çeki iktisap ettiği kanıtlanmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiş hükme karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvuurlmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl ve birleşen davada davacı vekili; dava dışı şirketin eski yetki temsilcisinin azil tarihinden sonra ve çift imza ve bedel sınırı ihlal ederek davaya konu miktarlı çek keşide etmesi yetkisi olmadığını azil işleminin de Şirket Temsil İç Yönergesinin Bozüyük Ticaret Sicil Müdürlüğünce 14.12.2015 tarihinde tescil edildiği ve Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde 22.12.2015 tarihinde ilan edilmiş olması sebebi ile 3. kişilerin iyi niyet iddiasında bulunamayacağı,

yine şirketi temsil için münferid değil müşterek imzanın gerekli olması ,çekin sözde verilme sebebi olarak gösterilen protokollerin hiçbirinde dava konusu ilgili çekin bahsinin geçmemesi nedeni ile çekin verilmesine dayanak teşkil ettiği iddia edilen alt ilişki kapsamında müvekkil şirket ile davalının hukuki hiçbir ilişkisinin bulunmaması nedeniyle ...'in şirket kaşesini kullanarak tek imza ile ve sınırını aşarak söz konusu işlemleri gerçekleştirmesi sureti ile müvekkilinin çek nedeniyle borçlu olmadığını,

hazırlık soruşturması aşamasının henüz sonuçlandırılmadığını eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini belirterek ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne ve tedbir kararı verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; davacı şirket adına keşide edilen çekin temsilci tarafından keşide edilip edilmediği, çek nedeniyle davacının sorumlu olup olmadığı ve bedelsizlik iddiası üzerine yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya elverişli olup olmadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ... Şubesine ait 31/12/2020 keşide tarihli ve 10.000,00 TL bedelli çekin davacı keşideci şirketin bilgileri haricinde azledilen şirket temsilcisi dava dışı ... tarafından azil tarihinden sonra ve temsile yetkili olduğu dönemde çift imza ve bedel sınırını aşarak imzalanarak tedavüle sürüldüğü ve bedelsizlik iddiasına dayalı çek nedeniyle borçlu bulunulmadığının tespiti birleşen dava ise; yetkisiz temsilci tarafından keşide edilen çek nedeniyle davacı şirketin dava konusu çek yönünden borçlu bulunmadığının tespitine yönelik menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı; davaya konu çekin yetkisiz temsilci tarafından azilnameden sonra keşide edildiğini, ayrıca temsile yetkili olduğu dönemde münferiden temsile yetkili olmadığı ve bedel olarak da sınırlı yetkisi olduğu müvekkilinin yetkisiz temsilci tarafından keşide edilen çek nedeni ile sorumlu olmadığını iddia etmiş, lehtar davalı vekili ise; çekin ileri tarihli olarak ve yetkili temsilci tarafından düzenlendiğini, ciro yoluyla hamil de iyiniyetli hamil olduğunu savunmuştur.

Davacı şirketin dava dışı şirketin yetkili temsilcisi olan ...'i 22/12/2015 tarihinde çift imza ve 350.000 USD bedelle sınırlı olarak temsile yetkili kıldığı, 14/12/2020 tarihinde ise işten ayrıldığı, azilname gönderildiği dosyadaki belgelerle sabittir. Azilname tarihi uyarınca, dava konusu çekin keşide tarihinde dava dışı sınırlı yetkili temsilcinin yetkisi sona erdikten sonrasına ait olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ancak azilnamenin üçüncü kişileri bağlaması açısından Ticaret Sicil Gazetesine ilan edilip edilmediği de dosya kapsamından anlaşılamamaktadır.

Burada öncelikli olarak tartışılması gereken husus davaya konu çekin ileri tarihli olarak keşide edilip edilmediği iddiasına ilişkindir.

Dava konusu çek 31/12/2020 keşide tarihlidir. Keşide tarihi itibariyle şirketin yetkili temsilcisinin temsil kabiliyeti sona ermiştir. Ancak dosya içeriğinde bulunan dava dışı bankaya ait çek teslim bordrosu sureti uyarınca çekin 25/11/2020 tarihinde bankaya teslim edildiği anlaşılmakla birlikte, bu husus dava konusu çekin ileri tarihli düzenlendiğini ispatlamaya yeterli değildir.

Somut olayda ispat külfeti davacı tarafta olup mahkemece çek teslim bordrosunu düzenleyen ilgili bankaya yazı yazılarak belgenin içeriğinin doğruluğu soruşturularak, davacı şirketin yetkili temsilcisinin azilden önce çeki keşide ederek tedavüle sürdüğü ve çekin ileri tarihli olarak keşide edilip edilmediği araştırıldıktan sonra ileri tarihli olduğu ve azil tarihinden önce çek keşide etme yetkisinin bulunduğu dönemde düzenlendiğinin anlaşılması üzerine bu kez temsilcinin yetkisinin sınırlarının tartışılması gerekir.

Davaya konu uyuşmazlığın çözümünde ikinci olarak çözümlenmesi gereken sorun: Davaya konu çeki keşide eden şirketin temsilcisinin tek başına yetkili olup olmadığı ayrıcıa bedel olarak da yetki aşımında bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir.

Davaya konu çek 10.000.000,00 TL bedelli ve birlikte imza kuralına aykırı olarak tek imza ile keşide edildiği gibi bedel olarak da yetki aşımı yapılarak keşide edildiği iddia edildiğine göre çeki keşide eden dava dışı temsilcinin çift imza ile şirketi temsil edebileceği halde davacı şirketin bu duruma rıza gösterip icazet verdiği ve bunun mutad bir uygulamaya dönüşüp dönüşmediği, davacı şirket adına dava dışı ... tarafından keşide edilen başka çeklerin ödenip ödenmediğinin tespiti ile temsil yetkisinin sınırlandırılmasının, üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi halinde dürüstlük kuralı gereğince hareket edilmesi gerekir.

Önceki eylemleriyle çelişkili davrananın, bu davranışıyla muhatabında haklı güven yarattığı ve gelecekte de bu hakkı kullanmayacağı yolunda bir kanaat uyandırmış ise ancak daha sonra yarattığı bu güvene aykırı davranmasının hukuk düzeninde korunmaması gerekir.

Davacı yanın daha önce tek imza ve bedel şartına riayet etmeden keşide edilmiş çek ve senetleri ödeyip ödemediği, davacı şirketin bu şekilde temsil edildiği ve tek imza ile bedel şartı kuralı ile bağlı kalınmadan temsilin bağlayıcılığının kendilerince müteaddit defa kabul görüp görmediği böyle bir uygulamanın bulunup bulunmadığı, davacı tarafından görünüş ve fili durum yaratılıp yaratılmadığı, temsil yetkisinin sınırlandırılmasına tescil ve ilan edilmesine rağmen oluşturulan hukuki görünüş, ticari ilişkilerde esas sözleşmelerde çift imza bulunup bulunmadığı,

fili uygulamayı gösterir banka, çek kayıtları, ticari defter ve kayıtları davacının gerek davalı gerek dava dışı kişilerle yaptığı ticari ilişkilerde çift imza şartına rağmen tek imza ile bedel sınırına uyulmadan çek keşide edip temsil edilip edilmediği fili uygulama ve tarafların ticari defterlerinde çekin ne şekilde yer aldığı araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Eldeki dava: Kademeli olarak ''bedelsizlik'' hukuksal nedenine dayalı olarak da açılmıştır.

Bu durumda mahkemece yetkisiz temsilci tarafından keşide edilen çekin şirketi bağlamayacağı iddiası ile birlikte keşideci sıfatıyla atılı bulunan imzanın davacıyı bağlayıp bağlamadığının tespitine göre bu kez bedelsizlik iddiasının incelenmesi gerekmektedir.

Açıklanan bu genel ilkeler bakımından mahkemece davacının farklı hukuksal nedenlere dayandığı gözetilmeden bedelsizlik iddiası üzerinde de durulmadan hüküm oluşturulması önemli bir eksiklik olup eksik tahkikatla hüküm kurulamaz.

Bu bakımdan ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için yukarıda açıklanan nedenlerle davacı iddiaları üzerinde durularak delillerin toplanmaması ve bu delillere ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulüne ve ilk derece mahkemesinin kararının anılan gerekçelerle kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."