İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2025/688 K.2025/736

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin dava konusu Büyükçekmece ilçesi ... mah. Kain ... da ... nolu parsel üzerinde bulunan ... bağımsız numaralı taşınmazın kooperatif üyesi ... tarafından önce ...'a, ... tarafından da ...'e ve ... tarafından da Bakırköy ... Noterliğinin 01/07/2023 tarih ... yevmiye numaralı satış vaadi sözleşmesiyle müvekkili ...'a devredildiğini, ancak davalı kooperatif adına olan taşınmazı müvekkiline devretmediğini, bu nedenlerle davalı kooperatif adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile ; davaya bakma görev ve yetkisinin asliye hukuk mahkemesine ait olduğunu, bu nedenlerle görevsizlik kararı verilerek dosyanını Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Büyükçekemece 1. Asliye Hukuk Mahkemesince kooperatif üyesinden temlik alan davacı ile, davalı kooperatif arasındaki uyuşmazlığın 1163 sayılı Kanunun 99. maddesi gereğince ticaret mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi üzerine Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesince ; " ...Taşınmazın satış vaadi sözleşmesiyle satın aldığını iddia eden davacı ...'ın davalı kooperatif üyesi olmadığı, taşınmazın kooperatif üyesi olan .... tarafından dava dışı ...'a, ... tarafından da yine dava dışı ...e, ... tarafından da noter satış vaadi sözleşmesiyle davacıya satıldığı,

bizzat davacı tarafından dosyaya sunulan 13/01/2004 tarihli yönetim kurulu kararına göre de davacı ...'ın taşınmazı satın almakla birlikte kooperatifle ilgili üyelik ve sair haklara sahip olamayacağının belirtiliği, dolayısıyla kooperatif üyesinden taşınmaz satın alınmasının tek başına kooperatif üyeliği sıfatı kazandırmayacağı,

davacının kooperatif üyesi olmadığından ve davacıya taşınmazı satan ...'inden 6502 sayılı kanunun 3.maddesi kapsamında satıcı konumunda bulunmaması nedeniyle davaya bakma görevinin genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesine ait olacağı " gerekçesiyle davacı tarafından davalı aleyhine açılan davada mahkememinin görevsiz olması nedeniyle açılan davanın HMK 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince usulden reddine, karar kesinleştiğinde ve istek halinde dosyanın görevli Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili yasal süresinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde;Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesince tekrardan görevsizlik kararı verilerek görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu tespit edildiğini ancak yetki yönünden hatalı değerlendirmede bulunarak Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu belirtildiğini, kanımızca Büyükçekmece Asliye Hukuk mahkemeleri görevli ve yetkili olduğunu zira taşınmaz Büyükçekmece ilçesi sınırları içerisinde olduğunu, HMK madde 12 gereğince taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkili olup Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi,

Büyükçekme İlçesinde Ticaret mahkemeleri olmadığından dosyayı Bakırköy Ticaret Mahkemesine gönderdiğini, mahkemece görevsizliğe hükmedildiği durumda tekrar dosyanın Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemelerine gönderilmesi gerektiğini,

dosya bu haliyle kesinleşip Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderildiğinde yukarıda sayılan sebeplerle bu mahkemenin de karşı yetkisizlikle Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi'ne yetkisizlik kararı verileceği merci tayini için yeniden istinafa gidileceği zaten yetki ve görev uyuşmazlığıyla sebebiyle yaklaşık 1,5 yıldır dosyanın esas yönünden incelenmemesi nedeniyle doğan mağduriyetimizin artacağını belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, görevli ve yetkili mahkemenin Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespit edilmesine ve dosyanın bu mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde. Dava, kooperatif üyeliğinin devrinden kaynaklı tapu iptal tescil istemine ilişkindir. Öncelikle HMK'nın 355. maddesi gereğince kamu düzeni nedeniyle re'sen dikkate alınması gereken usule ilişkin aykırılıkların mevcut olup olmadığının tespiti gereklidir.

Usule ilişkin aykırılıklar konusunda da öncelikli olarak ve mahkemece re'sen dikkate alınması gereken husus ise, mahkemenin görevli olup olmadığı sorunudur. Zira görev, kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınabileceği gibi, taraflarca da davanın her aşamasında ileri sürülebilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 1. maddesinde. "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." hükmü yer almaktadır.

HMK 114/1.c maddesi uyarınca "Mahkemenin görevli olması" dava şartlarından olup, HMK 138 maddesi dikkate alınarak dava şartlarının öncelikle karara bağlanması gerekmektedir. HMK 115. maddesinde ise "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir..." düzenlemesi yer almaktadır.

Somut olayda, davacı, dava dışı ...'nun kooperatif üyeliğinden kaynaklı kendisine tahsis edilen taşınmazın önce ...'a, ... tarafından da ...'e ve ...tarafından da Bakırköy ... Noterliğinin 01/07/2023 tarih ...yevmiye numaralı satış vaadi sözleşmesiyle kendisine devredildiği iddiası ile davalı kooperatif adına kayıtlı taşınmazın tapusunun iptali ile kendi adına tescili istemi ile huzurdaki davayı açtığı anlaşılmaktadır.

Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesi, sadece kooperatif ile üyeleri arasındaki borç yada üyelik ilişkisini değil, kooperatif üyeliğinden kaynaklanan her türlü uyuşmazlıkları kapsamaktadır. Nitekim davacı, kooperatif üyeliği nedeniyle tahsis edilen söz konusu taşınmazı önceki hak sabinden usulüne uygun şekilde devraldığı, davalı kooperatif ve hak sahiplerine karşı tüm yükümlülükleri yerine getirdiği iddiası ile taşınmazın kendi adına tapuya kayıt ve tescilini talep etmiştir.

O halde uyuşmazlık ; geçerli bir kooperatif üyeliği devir işlemi bulunup bulunmadığına ilişkindir. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlık, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'ndan kaynaklanmakta olup 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 99 maddesinde.

"Bu kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılır." hükmüne yer verilmiştir.Yasa hükmünden de anlaşıldığı üzere taraflar tacir olmasa da yalnızca bu kanundan doğan uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemelerinin görevli olacaktır.

Bu nedenle dava, gabin iddiası ile kooperatif üyelik devir hakkı sözleşmesinin iptali istemli açıldığından görevli mahkeme 1163 sayılı yasanın 99.maddesi uyarınca Asliye Ticaret Mahkemesidir.

Açıklanan nedenlerle, somut dosya yönünden görevli mahkeme 1163 sayılı yasanın 99.maddesi uyarınca Asliye Ticaret Mahkemesi olup mahkemenin görev dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi yönündeki kararı hatalı olduğundan, davacı vekilinin istinaf isteminin kamu düzenine ilişkin hususlar dikkate alınarak kabulü ile kararın 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.3 bendi uyarınca kaldırılmasına ve davanın esasına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosyanın mahkemesine iadesine, dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1.Davacının istinaf başvurusunun kamu düzenine ilişkin hususlar dikkate alınarak KABULÜNE ile, BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 26/03/2025 tarihli ve 2023/1025 Esas 2025/347 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.3 bendi uyarınca KALDIRILMASINA, 2-Dairemizin kararı doğrultusunda işlem yapılması için dosyanın mahkemesine İADESİNE,3-Davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvuru harcının Hazineye irat kaydına,