İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/3682 K.2025/2415

İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, çekin istirdatına ilişkindir.

Davanın açıldığı İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesince davaya konu uyuşmazlığın temelde 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunundan kaynaklandığı, davalı şirketin çeke konu alacağı temlik alma işleminin usule uygun olup olmadığının ihtilaf konusu olduğu, İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin ihtisas alanına girdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 6.Asliye Ticaret Mahkemesince de yargılamanın ihtisas anlamında Bankacılık Mahkemesi olarak değil de genel hükümlere göre görülmesi gereken bir dava olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 22.maddesinin 2. bendine göre, iki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkemenin ilgisine göre Bölge Adliye Mahkemesince veya Yargıtayca belirleneceği şeklinde düzenlenmiştir. HMK 21. ve 22. madde hükümlerine göre yargı yeri belirlenmesi için kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş karşılıklı görevsizlik/yetkisizliğe ilişkin iki mahkeme kararı bulunması ön koşuldur.

Her iki mahkemece verilen kararlar teknik anlamda görevsizlik kararı olmayıp gönderme kararı niteliğindedir. O yerde bulunan birden fazla Asliye Ticaret Mahkemeleri arasında gerçek anlamda bir görev ve teknik anlamda bir işbölümü ilişkisi bulunmamakta, iş dağılımı ilişkisi bulunmaktadır.Süresinde işbölümü itirazı yapılmadığından davanın ilk açıldığı mahkemece görevsizlik kararı verilerek dosyanın tevziye gönderilmesi doğru değildir.

Mahkemeler arasında yukarıda izah edildiği şekilde karşılıklı olarak verilmiş görevsizlik/yetkisizlik kararları bulunmadığı dolayısı ile yargı yeri belirlenmesi koşullarının oluşmadığı anlaşılmakta ise de; Mahkemelerce verilen kararlar ile dosyadan el çektikleri gözetildiğinde uyuşmazlığın sürüncemede kalmaması için yargı yeri belirlenmesi gerekliliği doğmuştur.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 25/11/2021 tarihli 1232 sayılı kararı uyarınca; 13.01.2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinden, 2) 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969. maddelerinden,

3) 19.10.2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’ndan (142. maddesinde

düzenlenenler hariç),

4) 23.02.2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’ndan,

5) 21.11.2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve

Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu’ndan,

6) 06.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’ndan,

7) 20.06.2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri,

Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşlar Hakkında Kanun’dan,

Kaynaklanan ve asliye ticaret mahkemesinin görev alanına giren ticari davalara ve ticari

nitelikteki çekişmesiz yargı kapsamında gelecek işlere;

a) İki veya üç asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 2 numaralı,

b) Dört veya beş asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 4 numaralı,

c) Altı veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerler de 6 numaralı,

d) On veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6 ve 7 numaralı,

e) On dört veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6, 7 ve 8

numaralı,

f) Yirmi veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6, 7, 8 ve 9

numaralı asliye ticaret mahkemelerinin bakmasına,

(Örneğin asliye ticaret mahkemelerine bu kapsamda gelecek dava ve işlere;

a) Kayseri’de iki asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 2 numaralı, b) Konya’da dört asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 4 numaralı,

c) İzmir’de yedi asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 6 numaralı, d) İstanbul Anadolu’da on üç asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 6 ve

7 numaralı,

e) Ankara’da on dört asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 6, 7 ve 8

numaralı,

f) İstanbul’da yirmi bir asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 6, 7, 8 ve

9 numaralı asliye ticaret mahkemelerinin bakmasına) Bu kapsamda görülmekte olan dava ve işlerin iş bölümüne dayanılarak mezkur mahkemelere gönderilmemesine, 15.12.2021 tarihinden itibaren gelecek yeni dava ve işlerin ise anılan ihtisas mahkemelerine tevzi edilmesine ve dosya sayısına göre genel tevziden de iş verilmeye devam edilmesine karar verilmiştir.

Somut olayda; Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi olup taraflar iş bölümü itirazında bulunmamıştır. Esasen her iki mahkeme kararı gönderme kararı niteliğindedir. Davanın tevzien ilk açıldığı İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesince görülüp sonuçlandırılması gerekir.