Ceza dosyalarında sıkça karşılaşılan bir gerekçe şudur: "Sanığın telefonu, olay yerindeki baz istasyonundan sinyal almış." Bu tespit tek başına bir mahkûmiyet için yeterli midir? Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımı bu soruya hayır demektedir. Aynı baz istasyonundan sinyal almak, kişilerin aynı yerde bulunduğunu ya da bir araya geldiğini kesin olarak kanıtlamaz. Bu makale, baz istasyonu (HTS sinyal) verisinin delil değerini gerçek içtihat ışığında açıklar. HTS kayıtlarının genel delil değeri için HTS kayıtlarının delil değeri makalemize bakabilirsiniz.
Hatırlatma: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Delil değerlendirmesi her dosyada somut delillere göre yapılır; kesin sonuç vaadinde bulunulmamaktadır.
Baz İstasyonu Sinyali Nedir?
Cep telefonu, en yakın veya en güçlü sinyali aldığı baz istasyonu üzerinden şebekeye bağlanır. HTS (Historical Traffic Search) kayıtlarında, bir telefonun hangi baz istasyonundan sinyal aldığı görülebilir. Ancak bu veri, telefonun o baz istasyonunun kapsama alanı içinde bir yerde olduğunu gösterir — tam konumunu değil. Bir baz istasyonunun kapsama alanı, özellikle şehir merkezlerinde geniş olabilir ve içinde binlerce kişi bulunabilir.
Neden Tek Başına Yetersiz?
Baz sinyalinin mahkûmiyet için tek başına yetersiz sayılmasının teknik ve hukuki sebepleri vardır:
- Geniş kapsama alanı: Aynı baz istasyonundan sinyal almak, iki kişinin yan yana olduğunu göstermez; sadece aynı geniş bölgede oldukları anlamına gelebilir.
- Büyükşehir olağanlığı: İstanbul, Ankara gibi yoğun yerleşim yerlerinde, aynı baz istasyonundan sinyal almak son derece olağandır ve tek başına bir bağ kurmaz.
- Konum kesinliği yok: Baz verisi GPS gibi metre hassasiyetinde bir konum vermez; kabaca bir bölge gösterir.
Yargıtay'ın Yaklaşımı
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2013/5-247 E., 2015/60 K. sayılı ve 24.03.2015 tarihli kararında; aynı baz istasyonundan sinyal alan telefonların, sahiplerinin bir araya geldiğini göstermeyeceğini, özellikle büyük şehirlerde aynı baz istasyonundan sinyal almanın olağan olduğunu ve bu verilerin tek başına mahkûmiyet için yeterli olmadığını vurgulamıştır.
Yerleşik içtihat, baz/HTS sinyalini destekleyici (yan) delil olarak kabul eder; yani ancak başka somut ve inandırıcı delillerle birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanır. Tek başına, kesin ve inandırıcı bir delil sayılmaz.
Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi
Ceza yargılamasında mahkûmiyet, ihtimallerin toplamına değil, her türlü makul şüpheyi ortadan kaldıran kesin ve inandırıcı delillere dayanmalıdır (CMK m.217/2 ve "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi). Baz sinyali bir "ihtimal" ortaya koyar; ancak tek başına makul şüpheyi ortadan kaldırmaya elverişli değildir. Bu ilkenin başka bir uygulaması için IP adresi tek başına mahkûmiyete yeterli midir makalemize bakabilirsiniz.
Savunmada Nasıl Kullanılır?
- Kapsama alanı analizi: İlgili baz istasyonunun kapsama alanının genişliği ve içindeki nüfus yoğunluğu ortaya konabilir.
- Alternatif açıklama: Sanığın o bölgede bulunmasının olağan/meşru bir sebebi (ikamet, iş, geçiş) gösterilebilir.
- Destekleyici delil yokluğu: Baz sinyali dışında somut delil bulunmadığı vurgulanabilir.
- Bilirkişi: Teknik yönden kapsama ve konum belirsizliği bilirkişi ile ortaya konabilir; ayrıntı için bilirkişi raporuna itiraz makalemize bakınız.
Avukat Desteği
Baz/HTS sinyaline dayanan dosyalarda, bu verinin teknik sınırlarının ve içtihattaki yerinin doğru ortaya konması, çoğu zaman beraat ile mahkûmiyet arasındaki farkı belirler. Bu teknik savunma için ceza ve delil hukuku alanında çalışan bir avukattan destek almanız önerilir. İletişimin dinlenmesi boyutu için iletişimin dinlenmesi (CMK m.135) makalemiz de yol gösterir.