Dijital deliller (e-posta, log, video, mesaj, dosya) modern dosyaların belkemiğini oluşturur. Ancak dijital içeriğin kolayca değiştirilebilirliği, "delil zinciri"nin korunmasını kritik kılar.
Dijital Delil Türleri
- E-posta (header bilgileri dahil).
- Mesajlaşma (WhatsApp, Telegram, SMS).
- Sosyal medya paylaşımları.
- Web sitesi içeriği (web archive).
- Sunucu logları.
- Cihaz adli bilişim incelemesi (telefon, bilgisayar).
- Kamera kayıtları.
- Bulut hizmet kayıtları.
- Blokzincir işlem kayıtları.
Delil Zinciri Aşamaları
- Tespit: Delilin nerede bulunduğunun belirlenmesi.
- Toplama: Bütünlük korunarak alınması.
- Korumaya alma: Mühür, hash hesaplaması.
- Aktarım: Lab/savcılığa ulaştırma.
- Analiz: Forensic uzman incelemesi.
- Sunulma: Mahkemede orijinal/kopya değerlendirme.
Hash Hesaplama (Bütünlük)
- SHA-256, MD5 gibi algoritma ile dosyanın "parmak izi" çıkarılır.
- Tek bir bit değişse hash farklı olur.
- Toplama anındaki hash, mahkemedeki hash ile karşılaştırılır.
- Hash uyumsuzluğu = delil değişmiş = güvenirlik kaybı.
Zaman Damgası
- Yetkili Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı (EHSS) tarafından.
- Belgelerin "o tarihte var olduğunu" kanıtlar.
- Mahkemede güçlü delil.
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde.
Adli Bilişim İncelemesi
- Yetkili bilirkişi (Türkpatent veya Adalet Bakanlığı kayıtlı).
- Yazma engelli (write-blocker) cihaz.
- "Image" alma — disk birebir kopyalama.
- Kayıp/silinmiş dosyaların kurtarılması.
- Metadata (yaratılma tarihi, değişiklik) analizi.
- Şifre kırma (yetkili kapsamda).
Yargıtay 12. CD ve Daireler — Yerleşik Yaklaşım
12. CD ve diğer daireler, dijital delillerde "delil zinciri" ve "hash bütünlüğü"nin ispatlanmasını arar; mühür ihlali, hash uyumsuzluğu veya forensic prosedür eksikliği halinde delil değer kaybına uğrar.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
WhatsApp ve Mesajlaşma Delili
- Salt ekran görüntüsü manipülasyona açık; düşük güvenirlik.
- Cihaz adli bilişim incelemesi ile teyid önerilir.
- Telefon hattı kayıtları (BTK + savcılık talebi).
- "Geri çekildi" mesajları teknik analizle tespit edilebilir.
- Şifreli (E2E) mesajların erişimi cihaz incelemesi ile.
Pratik Tavsiyeler — Mağdur
- Delili "olduğu halde" saklayın; düzenleme yapmayın.
- Hash hesaplaması yapın (mümkünse).
- Noter aracılığıyla ekran görüntüsü tasdiki.
- Bilirkişi incelemesi için cihazı koruyun.
- Web içerik için web archive (Wayback Machine).
Pratik Tavsiyeler — Sanık
- Karşı tarafın sunduğu delillerin zincirini titizlikle inceleyin.
- Hash, mühür, transport kayıtları talep.
- Karşı bilirkişi incelemesi.
- Manipülasyon iddialarını teknik gerekçeyle.
Dijital delil dosyaları teknik bilirkişi gerektirir. Bilişim ve ceza hukuku avukatı önerilir.