Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanma iradesinde veya boşanmanın sonuçlarında (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) anlaşamadığı durumlarda Türk Medeni Kanunu (TMK) m.166/1 uyarınca açılan davadır.
Yasal Dayanak: TMK m.166/1-2
"Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir."
Davacı, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve bu durumun ortak yaşamı çekilmez hâle getirdiğini ispat etmekle yükümlüdür. Kusur paylaşımı da boşanmanın sonuçları (özellikle maddi-manevi tazminat) açısından belirleyicidir.
Davada İspat ve Deliller
- Tanık beyanları (akraba, komşu, iş arkadaşı)
- WhatsApp / SMS / e-posta yazışmaları (delil niteliği tartışmalıdır)
- Banka ve harcama kayıtları
- Sosyal medya paylaşımları
- Hastane / sağlık raporları (psikolojik şiddet, fiziksel müdahale)
- Polis tutanakları, savcılık ifadeleri
Geçici Tedbirler (TMK m.169)
Hâkim, dava süresince zorunlu olan geçici tedbirleri kendiliğinden alır:
- Eşlerin ayrılığı
- Tedbir nafakası (eş ve müşterek çocuklar için)
- Çocukların kimin yanında kalacağı
- Aile konutu şerhi
Yargıtay HGK Yaklaşımı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşlerden birinin tam kusurlu, diğerinin tamamen kusursuz olması hâlinde dahi evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı tespit edildiğinde boşanmaya karar verilebileceğini istikrarlı şekilde benimsemektedir. Ancak az kusurlu eş, daha kusurlu olan eşin açtığı davaya itiraz ederek davanın reddini sağlayabilir (TMK m.166/2).
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Yine HGK, ağır ve onur kırıcı eylemlerin (örn. fiziksel şiddet, sürekli hakaret, sadakat ihlâli) ispat edilmesi hâlinde diğer eşin kusursuz veya az kusurlu sayılacağını belirtmiştir.
Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki
Velayet kararı verilirken hâkim, çocuğun üstün yararı ilkesini esas alır. 8 yaşından büyük çocukların görüşünün alınması Çocuk Hakları Sözleşmesi m.12 ve Anayasa Mahkemesi içtihadı uyarınca zorunludur.
Tazminat ve Nafaka
- Maddi tazminat (TMK m.174/1): Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden mevcut veya beklenen menfaatlerin zedelenmesi.
- Manevi tazminat (TMK m.174/2): Kişilik haklarının saldırıya uğraması.
- Yoksulluk nafakası (TMK m.175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa, kusuru daha ağır olmamak şartıyla, mali gücü oranında.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli: Aile Mahkemesi
- Yetkili (TMK m.168): Eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son 6 aydır birlikte oturdukları yer mahkemesi
Çekişmeli boşanma davaları her olayın özgün koşullarına göre değerlendirilmelidir. Sürecin doğru yönetilmesi için bir avukatla görüşmeniz önerilir.