Hemşin-Çamlıhemşin il yolu şehir geçişi projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 2196 karar sayılı düzenleme, güzergâh üzerindeki parseller bakımından hızlandırılmış bir süreç başlatır. Şehir geçişi projelerinde parsellerin çoğu kısmen kamulaştırıldığı için, uyuşmazlıkların ağırlığı taşınmazın tamamının değil, geriye kalan kısmın akıbeti üzerinde toplanır.
Acele Kamulaştırmayı Olağan Usulden Ayıran Nokta
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun acele kamulaştırmaya ilişkin hükmü, idareye bedel tespiti ve tescil davası sonuçlanmadan taşınmaza el koyma imkânı tanır. Burada mahkemenin verdiği karar bedelin nihai tespiti değil, el koymaya esas değerin belirlenmesidir. Malik bakımından bu ayrım kritiktir: el koyma kararına karşı yürütülecek strateji ile bedel davasında izlenecek strateji birbirinden farklıdır ve ilkinde geçen süre ikincisini de etkiler.
Şehir Geçişinde Kısmi Kamulaştırmanın Yarattığı Zarar
Yol güzergâhı bir parseli ikiye böldüğünde ya da parselin yola cephesini değiştirdiğinde, kamulaştırılan kısmın bedeli kadar önemli bir kalem daha doğar: kalan kısımda oluşan değer düşüklüğü. Kamulaştırma mevzuatı, kısmen kamulaştırma sonucunda kalan bölümün kullanılamaz hale gelmesi ihtimalinde malike taşınmazın tamamının kamulaştırılmasını isteme yolunu açar. Bu talebin zamanında ve yazılı olarak ileri sürülmesi gerekir; keşif sonrasına bırakılması halinde bilirkişi incelemesi eksik kurgulanır.
El Koyma Kararı Tebliğ Edildiğinde İzlenecek Sıra
- Tebligat zarfının üzerindeki tarihi kayda geçirin; tüm süreler bu tarihe göre işler.
- Kararda belirtilen parsel, ada ve yüzölçümünü tapu kaydınızla karşılaştırın; sık görülen bir hata, komşu parselin numarasının yazılmasıdır.
- El koymadan önce taşınmazın mevcut durumunu tarihli fotoğraf ve varsa drone kaydıyla belgeleyin.
- Üzerindeki ağaç, yapı, sera, istinat duvarı ve altyapı unsurlarının dökümünü çıkarın.
- Dosyayı, bedel tespiti ve tescil davasında kullanılmak üzere tek klasörde toplayın.
Kamu Yararı Kararının Denetimi
Acele kamulaştırma kararına karşı iptal istemi, kararın Resmî Gazete'de yayımını izleyen dava açma süresi içinde idari yargıda ileri sürülür. Denetimin odağı, projenin kamu yararı taşıyıp taşımadığından çok, olağan usul yerine acele usulün uygulanmasını haklı kılan aciliyet halinin somut biçimde ortaya konulup konulmadığıdır. Bedel uyuşmazlığı ise idari yargıda değil, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür; iki yolun karıştırılması zaman kaybının başlıca sebebidir.
Yukarıdaki açıklamalar yol projelerinde sık görülen tabloyu özetler. Kendi parseliniz bakımından hangi talebin öncelikli olduğu, güzergâhın parseli hangi noktadan kestiğine göre değişeceğinden dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi uygun olur.