Aksaray ili merkez ilçe sınırları içindeki taşınmazlar, Yenikent PİG–Aksaray ayrımı doğal gaz loop hattı projesi kapsamında BOTAŞ tarafından acele kamulaştırmaya konu edilmiştir. Loop hatlarında güzergâh çoğunlukla mevcut bir hattın yanına paralel şekilde döşenir; bu da bazı parsellerin ikinci kez kısıtlanması sonucunu doğurur. Bedel tartışmasının kazanıldığı yer ise duruşma salonu değil, büyük ölçüde keşif alanıdır.
Keşif neden dosyanın en kritik günü?
Bedel tespiti davasında mahkeme, taşınmazı yerinde görerek bilirkişi incelemesi yaptırır. Rapor, o gün yerinde görülen ve tutanağa geçen verilere dayanır. Keşif gününden sonra ortaya çıkarılan ağaç sayımı, sulama tesisi ya da yapı iddiaları çok daha zor kabul görür. Bu nedenle hazırlık, keşif tebliğ edildiği gün başlamalıdır.
Keşif öncesi tamamlanması gerekenler
- Parselin sınırlarının arazide belirgin hale getirilmesi ve kadastro paftasıyla karşılaştırılması
- Ağaçların türüne ve yaşına göre sayılması, sayımın yazılı listeye dökülmesi
- Kuyu, sondaj, damlama sulama hattı, sera, ahır, depo gibi yapıların fotoğraflanması
- ÇKS kaydı, gübre ve tohum faturaları, varsa alım satım sözleşmeleri gibi verim ve değer göstergelerinin toplanması
- Aynı bölgede yakın tarihte gerçekleşmiş satışların tapu harç değerlerinin araştırılması
Halihazırda hat geçen parsellerde ikinci kısıtlılık
Loop hattı, aynı koridoru kullandığı için daha önce irtifak kurulmuş bir parselde ek bir şerit yaratabilir. Bu durumda ileri sürülmesi gereken husus, ikinci şeridin tek başına yarattığı kayıp değil, iki şeridin birlikte parseli fiilen kullanılamaz hale getirip getirmediğidir. Kalan alanın makineli tarıma elverişliliği ve parselin bütünlüğünün bozulması, ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Bilirkişi raporuna itirazın çerçevesi
Rapora itiraz, beğenilmediğini söylemekle olmaz; hangi verinin hangi belgeye aykırı olduğu gösterilmelidir. Sık rastlanan itiraz başlıkları şunlardır: arazinin kuru tarım kabul edilmesine rağmen sulama imkânının bulunması, ürün deseninin bölge gerçeğini yansıtmaması, dikili ağaçların verim çağına göre değil ortalama üzerinden hesaplanması, kapitalizasyon oranının gerekçesiz seçilmesi ve kalan kısımdaki değer kaybının hiç değerlendirilmemesi.
Ödeme ve sonrası
Bedelin bloke edilmesiyle idare taşınmaza girebilir; ancak bedelin nihai olarak belirlenmesi yargılamanın sonunda gerçekleşir. Bedeli tahsil etmek, daha yüksek bedel talebinden vazgeçmek anlamına gelmez; bu konuda dosyaya konulacak beyanın içeriği önemlidir ve ihtiyatla hazırlanmalıdır.
Burada anlatılanlar genel uygulama bilgisidir. Keşif tarihi yaklaşan bir dosyada hangi belgenin öne çıkarılacağı taşınmazın niteliğine göre değiştiğinden, hazırlığı hukukçu eşliğinde yapmanız yararınıza olacaktır.