Hacılar TM–Kesikköprü TM hattı ile Atakale RES arasındaki 154 kV enerji iletim hattı projesinde, TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından iki farklı hukuki rejim aynı anda uygulanmaktadır: direklerin oturduğu yerler mülkiyet olarak, iletken salınım gabarisinin geçtiği alan ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle kamulaştırılmaktadır. Aynı parselde her iki rejimin de bulunması mümkündür ve bedel de buna göre ikiye ayrılır.
Direk yeri: küçük alan, kalıcı kayıp
Direğin ayaklarının bastığı alan tapudan çıkar ve idare adına tescil edilir. Yüzölçümü küçük görünse de bu alanın parselin ortasına denk gelmesi, tarımsal makine hareketini bozarak çevresinde fiilen ekilemeyen ölü bir bölge yaratır. Bedel tartışmasında yalnızca direğin oturduğu metrekare değil, direk çevresinde oluşan kullanılamaz alanın kalan kısımda yarattığı değer kaybı da gündeme getirilmelidir.
Salınım gabarisi: mülkiyet kalır, serbestlik daralır
İletkenlerin rüzgârla salınım yaptığı koridor, güvenlik nedeniyle kısıtlanır. Bu şeritte tapu malik üzerinde kalır; ancak belirli yükseklik üstünde yapı yapmak, yüksek boylu ağaç yetiştirmek ve bazı hallerde iş makinesiyle çalışmak sınırlanır. Kısıtlılığın karşılığı, taşınmazın hat geçmeden önceki ve sonraki değeri arasındaki fark üzerinden belirlenir.
Bedeli etkileyen somut başlıklar
- Parselin imar durumu: arsa niteliğindeki yerlerde kat ve yükseklik kaybı, tarım arazisine göre çok daha ağır sonuç doğurur
- Koridorun parselin kenarından mı ortasından mı geçtiği
- Kesilen veya boy sınırına tabi tutulan ağaçların tür ve yaşı
- Hattın parselin manzara, konum ve pazarlanabilirlik değerine etkisi
- Aynı parselde hem direk yeri hem gabari bulunması halinde iki kalemin ayrı ayrı hesaplanıp hesaplanmadığı
Rüzgâr enerjisi yatırımlarına bağlı hatlarda kapsam
Bir rüzgâr enerji santralinin şebekeye bağlanması için kurulan iletim hatlarında güzergâh, teknik zorunluluklar nedeniyle proje aşamasında değişebilir. Bu nedenle maliklerin, kendi parseline ilişkin güzergâh krokisini ve hangi noktada direk öngörüldüğünü resmi kayıtlardan teyit etmesi gerekir. Sözlü olarak aktarılan bilgiye dayanarak yapı ruhsatı veya dikim planı yapmak, sonradan giderilmesi güç kayıplara yol açar.
İzlenecek usul
Bedel tespiti ve tescil talebi taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür. Acele kamulaştırma kararının hukuka aykırılığı iddiası ise idari yargının konusudur ve kısa süreye tabidir. Tebligat evrakı, ilan tarihleri ve varsa uzlaşma görüşmelerine ilişkin yazışmalar bir arada saklanmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Direk yeri ve gabari koridorunun parselinizdeki konumu sonucu doğrudan değiştirdiğinden, kroki ve tapu kaydınızla birlikte ayrı bir değerlendirme yaptırmanız yerinde olacaktır.