İdare hukukunda bir işlemin iptali, tek başına sürecin sonu değildir; iptalden sonra idarenin ne yapacağı ayrı bir hukuki sorundur. 2729 sayılı Karar, Ayasofya'nın müzeye çevrilmesine ilişkin 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının Danıştay tarafından iptal edilmesinin ardından, yönetimin 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca Diyanet İşleri Başkanlığına devredilerek ibadete açılmasına ilişkindir. Bu karar, iptal kararının uygulanması mekanizmasını göstermesi bakımından öğreticidir.
İptal Kararının Doğurduğu Sonuç
İptal kararı, işlemi kural olarak tesis edildiği andan itibaren hukuk âleminden kaldırır. Bu, olayın gerçekleştiği tarihten sonra oluşmuş fiilî durumların kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez; idarenin, kararın gereğini yerine getirmek üzere yeni işlem tesis etmesi gerekir. Ayasofya örneğinde 1934 tarihli kararın iptali, devir ve tahsis konusunda yeni bir idari işlem yapılmasını zorunlu kılmıştır.
İdarenin Yerine Getirme Yükümlülüğü
- İdare, iptal kararının gereğini gecikmeksizin ve kanunda öngörülen süre içinde yerine getirmek zorundadır.
- Yerine getirmeme, ilgililer bakımından tazminat talebi doğurabilir.
- İdare, iptal gerekçesini bertaraf edecek biçimde aynı içerikte yeni işlem tesis edemez.
- Yeni işlem, kendi başına bağımsız bir idari işlem olarak yeniden dava konusu edilebilir.
Kültür Varlığı Statüsü Ayrı Bir Katmandır
Bir yapının kullanım amacının değişmesi, o yapının kültür varlığı olarak korunma statüsünü etkilemez. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli yapılarda her türlü müdahale, onarım ve kullanım düzenlemesi koruma mevzuatının izin usullerine tabidir. Bu nedenle uygulamada iki ayrı rejim üst üste yürür: tahsis ve yönetim rejimi ile koruma rejimi.
Benzer Uyuşmazlıklarda Yöntem
- Dava edilen işlemin, iptal edilen eski işlem mi yoksa iptalden sonra kurulan yeni işlem mi olduğunu net biçimde belirleyin.
- Menfaat ilişkisini somutlaştırın; idari yargıda dava ehliyeti, ihlal edilen menfaatin gösterilmesine bağlıdır.
- Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davalarında ilk derece görevli yargı yerinin Danıştay olduğunu gözden kaçırmayın.
- Dava açma süresini, yayım ve tebliğ tarihlerini ayrı ayrı not ederek hesaplayın.
Bu tür dosyalarda en sık düşülen yanılgı, iptal kararının sonucu kendiliğinden doğurduğunu varsayarak yeni işlemin takip edilmemesidir. Oysa hak arama açısından asıl belirleyici olan, iptalden sonra kurulan işlemdir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bir idari işlemin iptalinin uygulanmamasından kaynaklanan mağduriyetiniz varsa, karar örneği ve yazışmalarınızla birlikte hukuki görüş almanız uygun olacaktır.