Mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılacak yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin tebliğ, yapıların sınıf ve gruplarına göre metrekare birim maliyetlerini belirler. Bu değerler; hizmet bedeli hesabı, ruhsat harçları ve bazı sözleşmelerdeki bedel tartışmalarında referans ölçü olarak kullanılır.
Uyuşmazlığın Kaynağı: Yapı Sınıfı
Tartışmaların büyük bölümü, tutarın kendisinden değil, yapının hangi sınıf ve gruba sokulduğundan doğar. Aynı bina, farklı sınıflandırıldığında hesaplanan bedel önemli ölçüde değişir. Bu nedenle itirazın odağı "bedel yüksek" değil, "yapı sınıfı yanlış belirlendi" olmalıdır. Sınıflandırma iddiasını desteklemek için mimari proje, yapı ruhsatı ve mahal listesi birlikte sunulur.
Sözleşme ile Tebliğ Arasındaki İlişki
Serbest çalışan mimar ve mühendisler ile iş sahibi arasındaki ilişki, esas itibarıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında bir eser veya hizmet sözleşmesidir. Taraflar bedeli serbestçe kararlaştırabilir. Ancak sözleşmede bedel açıkça belirlenmemişse veya bedelin hesabı tebliğe atıfla yapılmışsa, bu tebliğ değerleri doğrudan uygulama alanı bulur. Sözleşmede "ilgili tebliğ esas alınır" ifadesi varsa, hangi yıla ait tebliğin uygulanacağı da yazılmalıdır; aksi hâlde hesap tarihi tartışması çıkar.
İdari Harç ve Vergi Yansıması
Yaklaşık birim maliyetler, belediyelerce yapılan bazı hesaplamalarda da esas alınabilir. Harç veya benzeri bir mali yükümlülüğün fazla tahakkuk ettirildiği düşünülüyorsa, önce idareye düzeltme başvurusu yapılması, sonucuna göre idari yargı yoluna gidilmesi gerekir. Ödeme yapılmış olması, düzeltme talebini tek başına engellemez; ancak ihtirazi kayıt konulup konulmadığı sonraki aşamada önem kazanır.
Delil Hazırlığı
- Onaylı mimari proje ve yapı ruhsatı sureti
- Yapı sınıfını gösteren teknik açıklama ve mahal listesi
- Sözleşme metni ve bedel maddesi
- Tahakkuk/fatura belgeleri ve ödeme dekontları
- İhtirazi kayıt konulduysa bunu gösteren yazı
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Bu tür dosyalarda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde teknik bilirkişi incelemesi yapılması olağandır. Bilirkişiye yöneltilecek soruların dilekçede önceden ve tek tek belirtilmesi, raporun dağınık çıkmasını önler. Rapora itiraz süresi kısa olduğundan, rapor tebliğ edilir edilmez teknik değerlendirme başlatılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; birim maliyet tebliğleri her yıl yenilendiğinden, hesabınızda hangi yılın değerlerinin geçerli olduğunu ve itiraz sürelerini dosyanıza özgü olarak teyit ettirmeniz gerekir.