3886 sayılı Karar, Karaman OSB–Ereğli, Çumra–Karaman ve Karaman–Ereğli branşman hatlarını kapsayan enerji iletim hattı projeleri için bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. eliyle acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Hattın güzergâhında taşınmazı bulunan malikler bakımından asıl mesele, el koymanın hangi hukuki biçimde yapılacağı ve bedelin nasıl belirleneceğidir.
Karar taşınmazınıza ne yapar?
Acele kamulaştırma, idarenin kamulaştırma sürecini tamamlamasını beklemeden mahkemeden alacağı el koyma kararıyla taşınmazı fiilen kullanmaya başlamasına imkân tanır. Mahkeme, bilirkişi eliyle takdir edilen bedelin bankaya bloke edilmesi karşılığında el koymaya karar verir. Bu aşama bedelin nihai olarak belirlendiği aşama değildir; kesin bedel, sonrasında açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında belirlenir.
İrtifak mı, mülkiyet kamulaştırması mı?
Enerji iletim hatlarında uygulama çoğunlukla iki katmanlıdır: direk yerleri için mülkiyet, iletkenlerin geçtiği koridor için ise irtifak hakkı kurulur. Bu ayrım doğrudan bedele yansır:
- Direk oturum alanında taşınmaz tamamen elden çıktığı için tam değer esas alınır.
- İrtifak koridorunda, mülkiyet malikte kalmakla birlikte yapılaşma ve kullanım kısıtlanır; bedel bu kısıtlamanın yarattığı değer azalışına göre hesaplanır.
- Direk ve koridor nedeniyle sulama, ilaçlama, hasat makinesi kullanımı gibi tarımsal işletme koşulları bozuluyorsa bu da ayrıca ileri sürülmelidir.
Bedel dosyasında maliki güçlendiren unsurlar
Arazi niteliğindeki taşınmazlarda bedel, net gelir esasına göre hesaplandığından ürün deseni, verim ve sulama imkânı belirleyicidir. Dosyaya ürün beyanları, kayıt sistemine yapılmış çiftçi bildirimleri, sulama birliği belgeleri ve varsa dikili ağaç sayımı sunulmalıdır. Kısıtlamanın parselin tamamına yayıldığı hâllerde, yalnızca koridor alanı üzerinden yapılan hesaplama eksik kalır ve bu husus bilirkişi raporuna karşı açıkça dile getirilmelidir.
Malikin izleyeceği takvim
- Ekli haritadan parselinizin gerçekten güzergâha isabet edip etmediğini teyit edin.
- El koyma duruşmasının tebligatını takip edin; duruşmaya katılmamak bedel hakkını ortadan kaldırmaz ancak beyan imkânını daraltır.
- Bloke edilen bedeli, kesin bedeli kabul anlamına gelmeyecek şekilde ihtirazi kayıtla değerlendirin.
- Kararın kendisine yönelik iptal talebiniz varsa, yüksek mahkeme nezdinde açılacak davanın ayrı bir yol olduğunu ve süreye tabi bulunduğunu unutmayın.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Parselin konumu, hattın türü ve dosyadaki bilirkişi değerlendirmesi sonucu değiştirebileceğinden, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek alınması yerinde olur.