6790 sayılı Karar, mal ve hizmetlere uygulanacak katma değer vergisi oranlarının tespitine ilişkin Kararda değişiklik yapmaktadır. Oran değişiklikleri fiyat listelerinden çok daha fazlasını etkiler; devam eden sözleşmeleri, sipariş süreçlerini ve iade hesaplarını da doğrudan ilgilendirir.
Oranı belirleyen an: vergiyi doğuran olay
Hangi oranın uygulanacağı, sözleşmenin imzalandığı tarihe göre değil, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği ana göre belirlenir. Mal teslimlerinde teslim anı, hizmetlerde ifanın tamamlandığı an esas alınır; kısım kısım yapılan işlerde her kısım kendi içinde değerlendirilir. Avans alınmış olması tek başına vergiyi doğuran olayı öne çekmez; bu ayrım gözden kaçtığında oran farkı fatura üzerinde yanlış yansıtılır.
Devam eden sözleşmelerde fiyat farkı tartışması
Uzun süreli sözleşmelerde oran artışının yükünü kimin taşıyacağı, sözleşmede açık bir kayıt bulunmadığında uyuşmazlığa dönüşür. Bedelin vergi dahil mi hariç mi belirlendiği, sözleşmede mevzuat değişikliğine ilişkin bir hüküm bulunup bulunmadığı ve tarafların önceki uygulamaları belirleyici olur. Yeni sözleşmelerde bu riskin açık bir maddeyle dağıtılması en pratik çözümdür.
Değişiklik sonrası kontrol listesi
- Ürün ve hizmet kodlarının hangi oran grubuna girdiğinin yeniden gözden geçirilmesi
- Ön muhasebe ve satış sistemlerindeki oran tanımlarının yürürlük tarihine göre güncellenmesi
- İade ve iptal işlemlerinde, asıl işlemin tarihindeki oranın esas alınması
- Geçiş tarihine yakın düzenlenen faturaların teslim belgeleriyle karşılaştırılması
- İndirimli orana tabi işlemlerde iade hesabının yeni oranla yeniden kurulması
Yanlış oran uygulandığında ne yapılmalı?
- Hatanın eksik mi fazla mı hesaplama doğurduğunu belirleyin; çözüm yolu buna göre değişir.
- Belgeyi düzeltici işlemle mevzuata uygun biçimde düzeltin ve karşı tarafla mutabakat kaydı oluşturun.
- Beyan edilmiş dönemler için düzeltme beyannamesi gerekip gerekmediğini değerlendirin.
- İdare tarafından yapılan bir tarhiyat söz konusuysa, dava süresini tebliğ tarihinden itibaren takip edin.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; oran uygulaması işlemin niteliğine ve tarihine göre değiştiğinden, tereddüt halinde belgelerinizle birlikte mali ve hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.