Şanlıurfa ili Eyyübiye ilçesi Gölbaşı ve Yusufpaşa mahalleleri sınırları içerisinde bulunan bazı taşınmazların Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 7125 karar sayılı işlem, kent içi bir alanda uygulanması nedeniyle kırsal kamulaştırmalardan farklı sorunlar doğurur: burada söz konusu olan çoğunlukla arsa, dükkân ve konuttur.
Belediye Acele Kamulaştırma Yapabilir mi?
Kamulaştırma yetkisi olan idareler, koşulları varsa acele kamulaştırma yolundan yararlanabilir. Ancak bu usul istisnadır; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesindeki acelelik hali gerekçelendirilmeden kullanılamaz. Belediye uygulamalarında en çok tartışılan konu da budur: projenin gerçekten olağan kamulaştırma süresini bekleyemeyecek nitelikte olup olmadığı.
Aceleliğin Gerekçesi Denetlenebilir mi?
Acele kamulaştırma kararı bir idari işlemdir ve yargısal denetime tabidir. Bu denetimde bakılan, kamulaştırmanın kamu yararına dayanıp dayanmadığı kadar, aceleliğin somut ve gerçek bir nedene dayanıp dayanmadığıdır. Yalnızca yatırım programında yer alması ya da genel ifadelerle kamu yararına atıf yapılması, tek başına yeterli görülmeyebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde acelelik unsurunun ayrıca ele alınması gerekir.
İmar Planı ile Bağlantısını Kurun
Kent içi kamulaştırmalarda taşınmazın imar planındaki durumu, hem işlemin dayanağını hem de bedeli etkiler. Kontrol edilmesi gerekenler:
- Taşınmazın plandaki fonksiyonu ve kamu alanına ayrılıp ayrılmadığı
- Plan değişikliğinin ne zaman yapıldığı ve dava süresinin geçip geçmediği
- Yıllardır plan kısıtı altında bırakılmışsa buna ilişkin geçmiş talepler
- Emsal ve kat rejimine ilişkin verilerin bedel hesabına yansıtılması
Kiracılar ve İşyeri Sahipleri Ne Yapmalı?
Kamulaştırma bedeli malike ödenir; kiracı bu bedelin muhatabı değildir. Buna karşılık işyerini boşaltmak zorunda kalan kiracının taşınma, iş kaybı ve tesis zararı bakımından talepleri gündeme gelebilir. Bu talepler malikin dosyasından bağımsız değerlendirilir ve dayanağı sözleşme ile fiilî duruma göre değişir. Ticari işletmelerin, ruhsat, gelir kayıtları ve demirbaş listesini önceden hazırlaması gerekir.
Takvim ve Öncelikler
- Tebligat tarihini kayda geçirin; süreler bu tarihe bağlanır.
- Kamulaştırılan alanın taşınmazın tamamı mı bir kısmı mı olduğunu belirleyin.
- Bina ve muhdesat için ayrı değerlendirme yapılmasını isteyin.
- Keşifte hazır bulunun ve bölgedeki güncel satış emsallerini sunun.
- Rapora itirazınızı süresi içinde ve kalem kalem yazın.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Kent içi kamulaştırmada bedel farkı büyük olabildiğinden, tebligat sonrası kısa süre içinde dosyanızın hukuki ve teknik yönden incelenmesi önem taşır.