Aydın ilinde kurulacak Dampınar RES üretim tesisi için bazı taşınmazların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 7748 sayılı Karar, kapsamdaki parsel maliklerini alışılmış kamulaştırma takviminden çok daha hızlı işleyen bir sürecin içine sokar. Bu metin, kararı yeni öğrenen malikin ne yapması gerektiğine odaklanır.
Acele Kamulaştırma Sıradan Kamulaştırmadan Nerede Ayrılır?
Olağan usulde idare önce satın alma görüşmesi yapar, anlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davası açılır. Acele usulde ise 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca mahkemece bilirkişi eliyle kıymet takdiri yaptırılıp bedelin bloke edilmesiyle idareye taşınmaza el koyma imkânı doğar. Yani mülkiyet tartışması sürerken fiilî kullanım idareye geçebilir. Malikin hakları sona ermez, fakat müdahale imkânının zamanlaması daralır.
Kararı Öğrenen Malik İçin İlk Kontroller
- Karar ekindeki listede parselinizin ada, parsel ve yüzölçümü bilgisiyle gerçekten yer alıp almadığını tapu kaydından doğrulayın.
- Kamulaştırmanın mülkiyet için mi yoksa irtifak hakkı için mi öngörüldüğünü tespit edin; bedel de bu ayrıma göre değişir.
- Tapu kaydınıza şerh düşülüp düşülmediğini ve size yapılan bir tebligat bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Taşınmazın mevcut hâlini tarihli fotoğraf, ürün kaydı ve varsa kira sözleşmesiyle belgeleyin.
Acelelik Gerekçesi Denetlenebilir mi?
Acele kamulaştırma istisnai bir yoldur ve yalnızca kanunda öngörülen hâllerde başvurulabilir. Kararın kendisi idari nitelikte olduğundan yargısal denetime tabidir; Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davalarında Danıştay ilk derece mahkemesi olarak görev yapar. Dava dilekçesinde tartışılacak asıl nokta, projenin gerçekten gecikmeye tahammülü olup olmadığı ve seçilen güzergâhın zorunluluk taşıyıp taşımadığıdır. Yürütmenin durdurulması talebi, el koyma tamamlanmadan ileri sürüldüğünde daha anlamlı sonuç verir.
Bedel Aşamasında Malikin Konumu
El koyma gerçekleşse bile bedel tartışması kapanmaz. Kıymet takdirinde arazinin niteliği, sulu ya da kuru tarım olması, üzerindeki dikili ağaçlar ve yaklaşma yolları belirleyicidir. Rüzgâr santrali projelerinde türbin yeri, şalt sahası ve ulaşım yolu için alınan kısımlar farklı ölçütlerle değerlendirilebilir; bu nedenle bilirkişi raporunun hangi kalemi hangi veriye dayandırdığı satır satır incelenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici olup her parselin konumu, niteliği ve tapu durumu sonucu değiştirebilir. Kamulaştırma dosyanız açıldıysa süre kaybetmeden dosyaya özgü bir hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.