İstanbul Pendik ilçesi Bahçelievler Mahallesi sınırları içindeki taşınmazların, üzerlerindeki ekili, dikili ve yapılı unsurlarıyla birlikte belediye hizmet binası ve kent meydanı projesi kapsamında acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, doğrudan taşınmaz malikini ilgilendiren bir işlemdir. Bu tür kararlarda malikin en kritik avantajı, süreci kararın yayımından hemen sonra takip etmeye başlamaktır.
Acele kamulaştırma olağan usulden nasıl ayrılır
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi, belirli hallerde idarenin bedel tespiti tamamlanmadan taşınmaza el koymasına imkân tanır. Bu yolda idare mahkemeden acele el koyma kararı ister; bilirkişi eliyle yaptırılan kıymet takdirinden sonra belirlenen bedel bloke edilir ve el koyma gerçekleşir. Asıl bedel tespiti ve tapunun idare adına tescili ise ayrıca görülen davada karara bağlanır. Yani el koyma ile bedelin kesinleşmesi aynı an değildir.
Kent meydanı projesinde aceleliğin denetimi
Acele kamulaştırma istisnai bir yoldur; kamu yararının yanında aceleliği haklı kılan somut bir durumun da ortaya konması beklenir. Belediye hizmet binası ve meydan düzenlemesi gibi projelerde, işin neden olağan kamulaştırma usulüyle yürütülemediği tartışma konusu yapılabilir. Bu itiraz, kararın iptali istemiyle idari yargıda ileri sürülür; Cumhurbaşkanı kararı niteliğindeki işlemlere karşı dava ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'da açılır ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki süreler uygulanır.
Malikin karşısına çıkan iki ayrı süreç
- İdari yargı: Kamulaştırma kararının hukuka uygunluğunun denetlenmesi.
- Adli yargı: Taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülen bedel tespiti ve tescil davası.
Bu iki süreç birbirinden bağımsız yürür. Bedel davasında duruşmalara katılmamak, iptal davası açılmış olsa bile hak kaybına yol açabilir.
Ekili, dikili ve yapılı unsurlar ayrıca değerlendirilir
Karar metninde taşınmazların üzerindeki unsurların da kapsama alındığı açıkça belirtilmiştir. Uygulamada bedelin en çok tartışıldığı kalem budur. Keşiften önce hazırlanacak dosyada şunlar bulunmalıdır:
- Yapının ruhsat, proje ve metrekare bilgileri
- Ağaç türü, yaşı ve adedini gösteren kayıt veya fotoğraf
- Kira sözleşmesi ya da işletme gelirine ilişkin belgeler
- Aynı bölgedeki güncel emsal satış örnekleri
İlk hafta için pratik sıra
Tapu kaydını ve varsa şerhleri güncel olarak alın; tebligat adresinizin tapuda doğru göründüğünü kontrol edin; mahkemeden gelen davetiyeyi aldığınız günü not edin; keşif gününü kaçırmayın. Adres uyuşmazlığı yüzünden geciken tebligatlar, bu dosyalarda en sık rastlanan hak kaybı nedenidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve içindir. Her parselin imar durumu, hisse yapısı ve üzerindeki unsurlar farklı olduğundan, kararın ardından vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yaptırmanız yararınıza olur.