Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde en büyük sorun, içeriğin hızla yayılması ve kaynağın kısa sürede silinmesidir. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde hazırlanan bu rehber, delil zincirinin kurulmasını ve zaman baskısının yönetimini konu alır.
İlk Saatte Yapılması Gerekenler
İçerik silindiğinde geriye yalnızca kişisel anlatım kalır. Bu nedenle tespit, mümkün olan en erken anda yapılmalıdır:
- İçeriğin tam adresi ve yayın tarihi ile birlikte kaydedilmesi
- Ekran görüntüsü yerine, sayfanın kaynak kodu ve zaman damgası içeren kayıt alınması
- Dosyanın özet değerinin çıkarılması ve bu değerin tutanağa geçirilmesi
- Noter aracılığıyla tespit yaptırılması veya kolluğa başvuruda dosyanın aynen teslimi
- Yorum, paylaşım ve etkileşim sayılarının o andaki hâliyle belgelenmesi
Delil Zinciri Neden Kırılır
Dosyanın farklı cihazlar arasında paylaşılması, mesajlaşma uygulamalarıyla aktarılması sırasında sıkıştırılması ve yeniden adlandırılması, içeriğin özgünlüğüne yönelik itirazlara zemin hazırlar. Bu nedenle asıl dosya hiç ellenmeden saklanmalı, inceleme kopya üzerinden yapılmalıdır. Adli bilişim incelemesinde üretim izlerinin araştırılabilmesi, ancak bozulmamış bir kaynak dosya varsa mümkün olur.
Erişim Engelleme ve Süre Baskısı
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarını ihlal eden içerikler bakımından hızlı bir engelleme mekanizması öngörür ve bu yolda başvurunun kısa süre içinde sonuçlandırılması amaçlanır. Tebligatın veya bildirimin gecikmesi hâlinde içerik çoğaltılarak farklı adreslerde yeniden yayımlanır; bu durumda her yeni adres için ayrı başvuru gerekir. Bu yüzden başvuru dilekçesinde yalnızca tek bir adres değil, tespit edilen tüm kopyaların listesi sunulmalıdır.
Kişisel Veri Boyutu
Deepfake içerik çoğu zaman kişinin yüzü ve sesi üzerinden üretildiğinden, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi tartışması da doğar. Platforma yapılacak veri sorumlusu başvurusu, ceza sürecinden bağımsız yürüyen ayrı bir yoldur ve içerik kaldırma taleplerinde ek bir dayanak sağlar.
Şikâyet Dilekçesinin Kurgusu
Dilekçede içeriğin sahte olduğu iddiası teknik gerekçelerle birlikte açıklanmalı; olay tarihi, yayının başladığı an ve mağduriyetin somut sonuçları ayrı ayrı gösterilmelidir. Failin belirlenmesi için hangi kayıtların talep edileceği de dilekçede açıkça yazılmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin yayıldığı platform ve elde edilen teknik veriler süreci değiştirdiğinden, kayıtlar silinmeden önce hukuki destek alınması dosyanın seyri açısından belirleyicidir.