Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarına verdiği zararın hızıyla klasik delil yöntemlerini zorlamaktadır. Bu tür dosyalarda belirleyici olan, içeriğin sahte olduğunu göstermekten önce içeriğin kaybolmadan ve bütünlüğü bozulmadan kayıt altına alınmasıdır. Aşağıdaki rehber TCK, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde dijital delil zincirine odaklanır.
İlk Yirmi Dört Saatte Yapılması Gerekenler
Sahte içerik çoğu kez kısa sürede silinir veya hesap kapatılır. Bu nedenle önce içeriğin bulunduğu bağlantı, yayın tarihi, hesap kimliği ve etkileşim sayıları tam ekran olarak kaydedilmeli; ardından noter aracılığıyla tespit yaptırılması veya adli bilişim desteğiyle imaj alınması gündeme gelmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; bağlantının kendisi, sayfa kaynağı ve zaman bilgisi birlikte saklanmalıdır.
Delil Zincirinin Halkaları
- İçeriğin bulunduğu adresin tam hâli ve arşiv kaydı
- Cihaz üzerinde alınan özet değerleriyle birlikte dosya kopyası
- Yayıncı hesabın kullanıcı adı, profil bilgileri ve varsa iletişim kayıtları
- Mağdurun gerçek görüntü veya ses örnekleri; karşılaştırma için referans materyal
- Yayılmanın boyutunu gösteren paylaşım, mesaj ve haber çıktıları
Paralel Yürüyen İki Hat
Deepfake dosyalarında ceza hukuku ve erişim engelleme hatları aynı anda işletilir. Bir yanda içeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması bakımından savcılığa şikâyet; diğer yanda 5651 sayılı Kanun uyarınca içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvuru yapılır. Kişisel veri boyutu varsa KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolu üçüncü bir hattır. Bu hatların hiçbiri diğerinin yerine geçmez.
Usule Aykırı İşlemin Yarattığı Zarar
- Delilin hukuka aykırı yolla elde edilmesi ve dosyada değerlendirme dışı bırakılması
- Orijinal dosya yerine yeniden sıkıştırılmış kopyanın sunulması nedeniyle üstveri kaybı
- Şikâyet dilekçesinde suçun hangi tipe girdiğinin hiç belirtilmemesi
- Erişim engelleme talebinin, içeriğin bulunduğu tüm adresleri kapsamaması
- Trafik kayıtlarının saklama süresi dolduktan sonra talep edilmesi
Sahtelik İddiasının Teknik Olarak Ortaya Konması
Bilirkişi incelemesi talebi somutlaştırılmalıdır: yüz sınırlarındaki tutarsızlık, göz kırpma ve dudak senkronu, ses spektrumundaki yapaylık, kare geçişlerindeki artefaktlar gibi başlıklar dilekçede sayılırsa inceleme kapsamı genişler. Karşı tarafın içeriği kendisinin üretmediğini savunması hâlinde, yükleme yapan cihaz ve bağlantı kayıtlarının celbi istenmelidir.
Bu yazı yol gösterici bir çerçeve sunar; içeriğin türü ve yayıldığı platform değiştikçe izlenecek usul de değişeceğinden, olay bazında hukuki değerlendirme alınması gerekir.