Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılması, mağdur açısından iki ayrı cepheyi aynı anda açar: içeriğin yayından kaldırılması ve uğranılan zararın tazmini. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bu cephelerde farklı araçlar sunar; tazminat talebinin gücü ise büyük ölçüde ilk 48 saatte toplanan dijital delile bağlıdır.
Delil, Silinmeden Önce Sabitlenmelidir
Deepfake dosyalarının en kırılgan yanı geçiciliğidir: hesap kapatılır, gönderi silinir, bağlantı ölür. Bu nedenle ekran görüntüsü tek başına yeterli sayılmamalı; içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap kimliği ve mümkünse dosyanın kendisi bir bütün hâlinde kayıt altına alınmalıdır. Sulh ceza hâkimliği ve mahkemeler yoluyla delil tespiti istenmesi, sonradan "içerik hiç yayınlanmadı" savunmasını etkisiz kılar.
Sahteliğin Teknik Olarak Ortaya Konması
Tazminat yargılamasında asıl tartışma çoğu zaman içeriğin gerçek olup olmadığında düğümlenir. Bu noktada dosyanın üst verisi, sıkıştırma izleri, dudak-ses uyumu ve kaynak materyalle karşılaştırma gibi başlıklarda bilirkişi incelemesi talep edilir. Talebin kapsamı dilekçede tek tek yazılmazsa rapor yüzeysel kalabilir ve ek rapor turu zaman kaybı yaratır.
Zarar Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
- Manevi zarar: yayılma alanı, izlenme sayısı, mağdurun mesleki konumu
- Maddi zarar: iptal edilen iş ilişkileri, gelir kaybı, itibar onarımı gideri
- Uzman ve tespit giderleri
- İçerik kaldırma ve arama sonuçlarından çıkarma başvuru maliyetleri
Her kalem, dayandığı belgeyle eşleştirilmelidir. Belgesiz yazılan rakamlar, hesap bilirkişisi tarafından değerlendirme dışı bırakılabilir.
Usule Aykırı İşlem: Yanlış Kapıya Vurmanın Bedeli
Erişimin engellenmesi talebi ile tazminat davası farklı usullere tabidir. Kaldırma kararı alınması, tazminat hakkını tek başına doğurmaz; buna karşılık tazminat davasında içeriğin hâlâ erişilebilir olması zararın sürdüğünü gösterir. İki süreç paralel yürütülmeli, birindeki karar diğerine delil olarak sunulmalıdır. Kişisel veri boyutu varsa veri sorumlusuna başvuru basamağı atlanmamalıdır; bu basamak atlandığında ilgili merci talebi usulden reddedebilir.
Fail Belirsizken Ne Yapılır?
Anonim hesaplar karşısında dava açılamayacağı düşüncesi yaygın bir yanılgıdır. Ceza soruşturması yoluyla elde edilen bağlantı kayıtları, sonraki hukuk davasında failin kimliğini ortaya koyabilir. Bu nedenle soruşturma dosyasının aşamaları izlenmeli, takipsizlik hâlinde itiraz süresi kaçırılmamalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; her olayda içeriğin niteliği, yayın mecrası ve zararın kapsamı farklı bir strateji gerektirir. Elinizdeki kayıtlarla birlikte hukuki değerlendirme alınması, delilin değerini korumak açısından belirleyicidir.