Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur bakımından iki farklı acil ihtiyaç doğurur: içeriğin yayılmasının durdurulması ve failin tespiti. Bu iki ihtiyaç farklı mevzuata ve farklı mercilere dayanır. TCK 243-245 arasında düzenlenen bilişim suçları, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik ve erişim tedbirleri ile KVKK hükümleri aynı olayda birlikte gündeme gelebilir.
İki Hattı Aynı Anda Açmak
Suç duyurusu, soruşturmanın başlaması ve failin belirlenmesi için gereklidir; ancak tek başına içeriğin internetten kalkmasını sağlamaz. İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi ise ayrı bir usule tabidir ve kısa sürede karar alınmasına imkân tanıyacak biçimde düzenlenmiştir. Yalnızca birinin işletilmesi, mağduriyetin ya failsiz ya da içerik ayakta kalarak sürmesi anlamına gelir.
Delil Tespiti Zamana Karşı Yarıştır
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi tam hâliyle kaydedilir, kısaltılmış bağlantı kullanılmaz.
- Tarih ve saati gösterecek şekilde ekran kaydı ve ekran görüntüsü alınır.
- Paylaşan hesabın kullanıcı adı, profil bilgisi ve varsa önceki paylaşımları belgelenir.
- İçeriğin yayılma zinciri, alıntılayan ve paylaşan hesaplar üzerinden çıkarılır.
- Mümkünse dosyanın kendisi indirilerek üstveri bilgileriyle saklanır.
Fiilin Hukuki Nitelendirmesi Tek Değildir
Sahte içeriğin niteliğine göre aynı fiil; kişilerin onurunu hedef alan suçlar, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik ya da kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi kapsamında değerlendirilebilir. Ayrıca içerik bir hesabın ele geçirilmesiyle yayılmışsa, sisteme hukuka aykırı erişim boyutu da ayrıca gündeme gelir. Şikâyet dilekçesinde tek bir nitelendirmeye kilitlenmek yerine olayın tüm boyutlarının anlatılması, soruşturmanın kapsamını genişletir.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Süre
Soruşturulması şikâyete bağlı suçlarda, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık şikâyet süresi bulunur. Failin kimliği sonradan öğrenilmişse sürenin başlangıcı da o ana kaydırılır; bu nedenle failin ne zaman öğrenildiğini gösteren kayıtlar dosyada tutulmalıdır. Resen soruşturulan suçlar bakımından bu süre aranmaz, ancak delillerin tazeliği yine belirleyicidir.
Yanlış Mercie Başvurunun Bedeli
İçeriğin kaldırılmasına ilişkin talebin savcılığa, ceza şikâyetinin ise idari bir kuruma yöneltilmesi, iki sürecin de gecikmesine yol açar. Platformun kendi bildirim mekanizması ise hukuki yolların yerine geçmez; yalnızca hızlı bir ilk önlem sağlayabilir ve bu başvurunun da kaydı saklanmalıdır.
Dijital içerik uyuşmazlıklarında ilk saatlerde atılan adımlar sonucu belirler. Buradaki genel çerçeve, olayınıza özgü hukuki desteğin yerini tutmaz.