Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içeriğin yayıldığı hızla büyür. Bu nedenle deepfake dosyalarında hukuki mücadelenin ilk hedefi failin bulunması değil, içeriğin kaybolmadan sabitlenmesi ve yayılmanın durdurulmasıdır. Aşağıda 5651 sayılı Kanun, KVKK ve TCK'nın bilişim alanındaki 243-245. maddeleri çerçevesinde izlenecek adımlar ele alınmaktadır.
İçeriği Kaybolmadan Sabitlemek
Sahte içerik çoğu zaman kısa süre içinde kaldırılır ya da hesap kapatılır; bu, mağdur açısından iyi haber gibi görünse de ispat bakımından ağır bir kayıptır. Bu nedenle ilk adım, içeriğin bulunduğu adresin tam bağlantısı, yayın tarihi ve saati, hesap bilgileri ve etkileşim sayılarıyla birlikte kayıt altına alınmasıdır. Noter aracılığıyla tespit yaptırmak veya delil tespiti talebinde bulunmak, sonradan doğacak tartışmaları büyük ölçüde önler.
Erişimin Engellenmesi Hattı
Kişilik haklarının ihlali hâlinde 5651 sayılı Kanun, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için ayrı bir başvuru yolu öngörür. Bu hat, ceza şikâyetinden bağımsız ve genellikle çok daha hızlı işler. Başvuruda dikkat edilecekler:
- Talebin, içeriğin bulunduğu her bir bağlantı adresi ayrı ayrı gösterilerek yapılması
- İhlalin kişilik hakkına yönelik olduğunun somut olarak açıklanması
- Kararın uygulanmasının ilgili kurum nezdinde takip edilmesi
- İçeriğin yeniden yayımlanması hâlinde başvurunun güncellenmesi
- Verilen karara karşı itiraz süresinin ayrıca izlenmesi
Ceza Şikâyeti ve Veri Koruma Hattı
Deepfake içerikte fiil, üretim biçimine göre farklı suç tiplerini gündeme getirebilir; kişinin görüntü ve sesinin izinsiz kullanılması ile özel hayata ilişkin verilerin yayılması ayrı ayrı değerlendirilir. Aynı olay, kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi yönüyle KVKK kapsamında da başvuru konusu olabilir. İki hat farklı mercilere gider ve farklı süre rejimlerine tabidir; birinde alınan sonucun diğerinde kullanılabilmesi için anlatımın tutarlı olması gerekir.
Usule Aykırı İşlem: Delili Değersizleştiren Hatalar
Bu dosyalarda sık görülen hatalar; içeriği yalnızca ekran görüntüsüyle belgeleyip kaynak bilgisini kaydetmemek, dosyayı düzenleyerek üzerinde işlem yapmak ve böylece bütünlüğünü tartışmalı hâle getirmek, başvuruyu yanlış platform ya da yanlış kuruma yöneltmek ve verilen karara karşı itiraz süresini takip etmemektir. Ayrıca içeriğin sahteliğine ilişkin teknik inceleme talebi süresinde ileri sürülmediğinde, dosya salt beyan üzerinden değerlendirilmek zorunda kalır.
Zararın Tazmini İçin Paralel Hazırlık
Erişim engeli ve ceza süreçleri yürürken, kişilik haklarının ihlaline dayanan tazminat talebi için de hazırlık yapılmalıdır. İtibar kaybını, iş ilişkilerindeki bozulmayı ve tedavi giderlerini gösteren belgelerin eş zamanlı toplanması, sonraki aşamada zamanaşımı ve ispat sorunlarını azaltır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmakta olup her olayın teknik ve hukuki koşulları farklıdır. Sahte içerikle karşılaştıysanız, içerik yayında iken hukuki destek alarak delil tespitini gecikmeden yaptırmanız önem taşır.