İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle hakları ihlal edilen kişinin iki ayrı hedefi olur: içeriğin erişime kapatılması ve uğranılan zararın giderilmesi. Bu iki hedef farklı mercilerde, farklı hızlarda ilerler. Bu rehber, erişim engeli başvurusu ile tazminat talebinin sırasını ve usul yönünden atlanan noktaları ele alır.
Hızlı Yol ile Yavaş Yolu Ayırmak
Erişimin engellenmesi, niteliği gereği hızlı sonuç veren bir koruma tedbiridir. Tazminat ise ispat ve hesap gerektiren, daha uzun süren bir yargılamadır. Bu ikisini tek bir başvuruda birleştirmeye çalışmak, hızlı yolun avantajını ortadan kaldırır. Doğru yaklaşım, önce içeriğin erişime kapatılmasını sağlayacak başvuruyu yapmak, ardından tazminat talebini bağımsız olarak kurmaktır.
5651 Kapsamındaki Başvuru Kanalları
- İçerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya doğrudan yapılan kaldırma talebi ve buna verilen cevabın kaydı
- Sulh ceza hâkimliğine yapılan erişim engeli başvurusu ve tedbir talebi
- Kararın uygulanması aşamasında ilgili kuruma yapılan bildirim
- Kişisel veri boyutu bulunan yayınlarda KVKK kapsamındaki ayrı başvuru zinciri
Talebin hangi kanalda ilerleyeceği içeriğin niteliğine göre değişir; aynı yayın hem kişilik hakkı hem veri koruma boyutu taşıyorsa iki kanal paralel yürütülebilir.
İçeriğin Delillendirilmesi ve Kaybolma Riski
Bilişim kaynaklı uyuşmazlıklarda en büyük risk, dava açıldığında delilin artık mevcut olmamasıdır. İçerik silinebilir, hesap kapatılabilir, bağlantı değiştirilebilir. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin tarih ve adres bilgisiyle birlikte tespit ettirilmesi gerekir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, tespit talebinin resmi bir usulle yapılması ispat gücünü belirgin biçimde artırır.
Tazminat Talebinde Sorumlunun Belirlenmesi
- İçeriği üreten kişi ile yayını barındıran taraf farklı sorumluluk rejimlerine tabidir
- Anonim hesaplarda sorumlunun tespiti için önce soruşturma aşamasının işletilmesi gerekebilir
- TCK 243-245 kapsamındaki bir eylem söz konusuysa ceza soruşturması ile hukuk davası paralel yürütülür
- Zararın kapsamı somutlaştırılmalıdır: itibar kaybı iddiası tek başına yeterli sayılmayabilir
Usule Aykırı İşlemin Bedeli
Uygulamada üç hata öne çıkar: yetkisiz mercie yapılan başvuru nedeniyle içeriğin yayında kalmaya devam etmesi, talebin hangi bağlantı adresine yönelik olduğunun açıkça yazılmaması ve kararın uygulanmasının takip edilmemesi. Karar alınmış olması tek başına sonucu doğurmaz; kararın uygulanıp uygulanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; yayının içeriği, platformun yapısı ve tarafların sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, hızlı hareket edilmesi gereken bu tür dosyalarda erken aşamada hukuki destek alınması yerinde olur.