Oltalama (phishing) yoluyla hesap bilgilerinin ele geçirilmesi olaylarında ilk saatler belirleyicidir. Ancak aceleyle yapılan başvurular çoğu zaman yanlış mercie yönelmekte, dijital delil ise usulüne uygun toplanmadığı için değerini yitirmektedir. Bu rehber, TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri ile 5651 ve KVKK çerçevesinde başvuru yolunu ele alır.
Şikâyet Nereye Yapılır?
Suç duyurusu, Cumhuriyet başsavcılığına doğrudan dilekçeyle yapılabileceği gibi kolluk birimlerine de sunulabilir; kolluğa yapılan bildirim savcılığa iletilir. Elektronik başvuru kanalları pratik olsa da, ekleri ve zaman damgasını gösteren bir başvuru kaydının alınması gerekir. Bilişim suçlarında görevlendirilmiş büro bulunan yerlerde başvurunun buraya yönlendirilmesi, teknik incelemenin hızlanmasını sağlar.
Yer Yönünden Yetki Tartışması
Bilişim suçlarında eylem ile sonucun farklı yerlerde gerçekleşmesi olağandır: sahte sayfa yurt dışında barındırılırken, mağdurun hesabı başka bir ilde, para çekimi ise bir başka ilde yapılmış olabilir. Ceza muhakemesinde yetki kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir; teşebbüs hâlinde son hareketin yapıldığı yer esas alınır. Mağdurun bulunduğu yerde yapılan başvuru, yetkisizlik nedeniyle başka bir savcılığa devredilebilir. Bu devir zaman kaybı gibi görünse de başvurunun geçersiz olduğu anlamına gelmez; önemli olan başvuru tarihinin sabitlenmesidir.
Görevli Mahkeme Suçun Nitelendirmesine Bağlıdır
Aynı olay, ele geçirilen verinin kullanım biçimine göre farklı suç tiplerine oturabilir: bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme–bozma–verileri yok etme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması ya da bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık. Nitelendirme değiştiğinde görevli mahkeme de değişir; nitelikli dolandırıcılık iddiaları ağır ceza mahkemesinin görev alanına girerken, diğer bazı fiiller asliye ceza mahkemesinde görülür. Şikâyet dilekçesinde olayın anlatımının somut ve kronolojik olması, doğru nitelendirmeyi kolaylaştırır.
Dijital Delilin Toplanma Biçimi
- Sahte bağlantının tam adresi, gönderen numara veya e-posta başlık bilgileri
- Ekran görüntüleri ile birlikte cihazın tarih–saat ayarını gösteren kayıtlar
- Banka veya ödeme kuruluşundan alınan işlem dökümü ve alıcı hesap bilgileri
- Operatörden talep edilecek çağrı ve mesaj kayıtlarına ilişkin savcılık talebi
Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil hükme esas alınamayacağından, üçüncü kişilerin cihazlarına izinsiz erişim gibi yollara başvurulmamalıdır; aksi hâlde mağdur konumundaki kişi ayrıca soruşturma tehdidi altına girer.
Ceza Yolu ile Paralel Yürütülebilecek Adımlar
- İçeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi için 5651 kapsamındaki başvuru yolları değerlendirilir.
- Kişisel verilerin hukuka aykırı işlendiği düşünülüyorsa KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet gündeme gelir.
- Maddi zararın tazmini için hukuk mahkemesinde ayrı bir dava açılabilir; ceza dosyası burada delil olarak kullanılır.
Yukarıdakiler genel bilgilendirmedir; olayın teknik detayı ve para akışı stratejiyi değiştirebilir. Başvuru öncesinde bir hukukçudan destek almak, delil kaybını önlemek açısından önemlidir.