Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü veya ses kayıtlarında zaman, hukuki argümandan daha belirleyici olabilir. İçerik yayıldıkça kaldırma kararının etkisi azalır. Bu nedenle deepfake dosyalarında ilk saatlerde verilen merci kararı, sonucu doğrudan etkiler.
Aynı Olay, Birden Fazla Yol
Deepfake içerik tek bir hukuki çerçeveye sığmaz. Kişilik haklarına saldırı yönüyle 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması istenebilir; kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi yönüyle KVKK mekanizmaları gündeme gelir; içeriğin niteliğine göre TCK kapsamında suç duyurusunda bulunulabilir ve bilişim sistemlerine yönelik eylemler bakımından TCK 243-245 hükümleri değerlendirilebilir. Ayrıca maddi ve manevi tazminat talebi için ayrı bir yol açıktır. Bu yolların birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman tamamlayıcısı olduğu gözden kaçırılmamalıdır.
Delili İçerik Kaybolmadan Sabitlemek
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgileri tam olarak kaydedilir
- Ekran görüntüsü yerine, zaman damgalı ve doğrulanabilir kayıt yöntemleri tercih edilir
- Video veya ses dosyasının kendisi, üstveri bilgileriyle birlikte saklanır
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesaplar ve paylaşım zinciri listelenir
- Mağdurun gerçek görüntü veya ses örnekleri, karşılaştırmalı inceleme için ayrıca hazırlanır
Başvuru Sırasını Kurmak
- İçeriğin barındırıldığı platforma doğrudan bildirim yapılır; yanıt ve red kaydı saklanır.
- Kişilik haklarının ihlali gerekçesiyle içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi istemi hazırlanır.
- Suç oluşturabilecek yönler için savcılığa şikâyette bulunulur; içeriğin kaynağının tespiti talep edilir.
- Kişisel veri boyutu için veri sorumlusuna başvuru yapılır ve yanıt süresi takip edilir.
- Tazminat talebi, kaldırma sürecinden bağımsız olarak ayrı bir takvimle planlanır.
Usule Aykırı İşlem Nerede Doğar
En sık karşılaşılan hata, tek bir başvuruyla tüm sonuçların elde edileceği varsayımıdır. Kaldırma kararı veren merci tazminata hükmetmez; ceza soruşturması ise içeriğin teknik olarak erişilemez hâle gelmesini kendiliğinden sağlamaz. Bir diğer sorun, başvuru dilekçesinde içeriğin adresinin eksik veya hatalı gösterilmesidir; bu durumda karar verilse bile uygulanamaz. Ayrıca yurt dışı kaynaklı platformlarda kararın icrası için izlenecek yolun baştan öngörülmemesi, süreci sonuçsuz bırakabilir.
Karar Sonrası Takip
Kaldırma kararı alındıktan sonra iş bitmez. İçeriğin yeniden yüklenmesi, farklı hesaplarda çoğaltılması ve arama sonuçlarında kalmaya devam etmesi sık görülür. Bu nedenle karar sonrası dönemde düzenli tarama yapılması, tekrar eden yayınlar için ek başvuru hazırlanması ve failin tespitine yönelik soruşturmanın canlı tutulması gerekir.
Bu açıklamalar genel bir yol haritası niteliğindedir. İçeriğin türü, yayınlandığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek usulü değiştirebileceğinden, harekete geçmeden önce bir hukukçuyla değerlendirme yapılması yerinde olur.