Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur için hızla yayılan ve kaynağı belirsiz bir zarar doğurur. Bu tür dosyalarda hukuki mücadele üç ayrı hatta yürür: içeriğin yayından kaldırılması, failin cezai sorumluluğu ve zararın giderilmesi. TCK hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve 6698 sayılı KVKK bu hatları farklı mercilere bağlar. Doğru sıralama, sonucun büyük bölümünü belirler.
Önce Delil, Sonra Kaldırma
İçeriğin kaldırılmasını sağlamak doğal bir öncelik gibi görünse de, kaldırma işlemi delili de ortadan kaldırabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap bilgisi, etkileşim sayısı ve varsa yeniden paylaşımlar kayıt altına alınmalıdır. Kaydın güvenilirliğini artırmak için içerik, tarih ve adres bilgisi görünecek biçimde belgelenmeli; mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılmalıdır. Yalnızca telefonla alınmış bir ekran görüntüsü, sonradan itiraza açık kalır.
Mercii Haritası
- Platforma bildirim: Sosyal ağ sağlayıcıya yapılan başvuru en hızlı yoldur ve kanunda yanıt için süre öngörülmüştür. Başvurunun yapıldığı tarih ve alınan cevap saklanmalıdır.
- Erişimin engellenmesi ve içerikten çıkarılması: Kişilik hakkı ihlali nedeniyle sulh ceza hakimliğine başvurulur. Karar üzerine uygulama Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu aracılığıyla yürütülür.
- Cezai sorumluluk: İçeriğin niteliğine göre özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret, müstehcenlik veya bilişim sistemlerine ilişkin suçlar gündeme gelebilir; şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.
- Kişisel veri boyutu: Görüntü ve ses kişisel veri niteliğindedir; işleyen kuruluşa karşı KVKK yolu ayrıca işletilebilir.
- Tazminat: Maddi ve manevi tazminat talepleri adli yargıda ayrı bir dava ile ileri sürülür.
Başvuruyu Etkili Kılan Ayrıntılar
Sulh ceza hakimliğine yapılan başvuruda içeriğin tam adresinin eksiksiz verilmesi belirleyicidir; genel olarak bir hesabın veya sitenin engellenmesi talebi, ölçülülük gerekçesiyle karşılıksız kalabilir. Talebin, kişilik hakkının hangi yönüyle ihlal edildiğini somut biçimde açıklaması gerekir. İçeriğin yapay zekâ ile üretildiği iddiası teknik incelemeyle desteklenebiliyorsa, bu husus dilekçede ayrı başlık altında belirtilmelidir.
Usule Aykırı Adımların Sonucu
Sık yapılan hatalar şunlardır: kaldırma kararı alındıktan sonra ceza şikâyetinin unutulması, dolayısıyla failin tespiti için trafik bilgisi talebinin hiç yapılmaması; şikâyete tabi suçlarda kanunda öngörülen sürenin kaçırılması; ve içeriğin yeniden yayımlanması ihtimaline karşı kararın kapsamının dar tutulması. İçerik farklı adreslerde tekrar yayımlandığında, mevcut karara dayanılarak yapılacak başvurunun usulü baştan planlanmalıdır.
Zararın Sınırlanması
Yayılmayı azaltmak için arama motoru sonuçlarından çıkarma talebi, kaldırma başvurusuyla eşzamanlı yapılmalıdır. Ayrıca mağdurun kendi kanallarından yapacağı açıklamanın hukuki riski değerlendirilmeli; karşı tarafa yönelik suçlayıcı ifadeler yeni bir uyuşmazlık doğurabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin niteliği, yayımlandığı platform ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirir; olayla karşılaşıldığında hızlı biçimde hukuki destek alınmalıdır.