Bir veri ihlali ya da hesap ele geçirme olayının ardından mağdurun önünde tek bir yol yoktur; aynı olay üç ayrı hukuki sürecin konusu olabilir. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri ceza boyutunu, 5651 sayılı Kanun içerik ve erişim boyutunu, KVKK ise kişisel verilerin korunması boyutunu düzenler. Bu üç yolun karıştırılması, en sık görülen usul hatasıdır.
Birinci Yol: Platforma ve Veri Sorumlusuna Başvuru
Kişisel verilerin hukuka aykırı işlendiği iddiasında, veri sorumlusuna başvurulması zorunlu bir ön aşamadır. Veri sorumlusu, talebi kanunda öngörülen otuz günlük süre içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu başvuru yapılmadan doğrudan Kurula şikâyette bulunulması, şikâyetin usulden değerlendirilmemesine yol açabilir. Başvurunun tarihi, içeriği ve iletildiği kanal mutlaka belgelenmelidir; ekran görüntüsü tek başına zayıf bir kayıttır.
İkinci Yol: Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Kaldırılması
Kişilik hakkı ihlal eden içerikler bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Bu yol, içeriğin hızla yayılmasını durdurmaya yöneliktir ve tazminat ya da cezai sorumluluk sorununu çözmez. Talebin kapsamı, ihlale konu içeriğin bağlantı adresleri tek tek gösterilerek belirlenmelidir; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karar üretmez.
Üçüncü Yol: Ceza Şikâyeti ve Tazminat Davası
Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin ele geçirilmesi veya değiştirilmesi iddiaları cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetin konusudur. Buna karşılık uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini adli yargıda ayrı bir davanın konusudur. Kurul tarafından verilen idari yaptırım kararlarına karşı gidilecek merci ise bunlardan farklıdır. Aynı olay için tek bir dilekçe yazmak yerine, her yolun ayrı dilekçe ve ayrı delil ekiyle yürütülmesi gerekir.
Delil Güvenliği İçin İlk Yirmi Dört Saat
- Sistem ve oturum kayıtlarının silinmesini önlemek için ilgili birime yazılı bildirim yapılır.
- Bildirim, uyarı ve doğrulama e-postaları başlık bilgileriyle birlikte saklanır.
- İhlalin fark edildiği an, kullanılan cihaz ve ağ bilgisi not edilir.
- Zarara ilişkin finansal kayıtlar ayrı bir klasörde toplanır.
- Her yol için ayrı bir süre takvimi oluşturulur.
Bilişim kaynaklı uyuşmazlıklarda deliller hızla kaybolur ve mercilerin yetki sınırları birbirine yakın göründüğü hâlde farklıdır. Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; olayın teknik yapısı ve tarafların sıfatı değiştikçe izlenecek yol da değişeceğinden, ihlalin öğrenilmesinin hemen ardından hukuki destek alınması yerinde olur.