Oltalama saldırılarında para dakikalar içinde el değiştirir, ancak dosyanın kaderini belirleyen şey kaybın büyüklüğü değil, kayıtların ne kadar erken ve ne kadar bütün biçimde toplandığıdır. Delil zinciri koptuğunda, teknik olarak doğru olan bir iddia bile hukuken tartışmalı hâle gelir.
İlk saatlerde toplanması gereken kayıtlar
Saldırının fark edildiği an, bir sonraki adımdan önce mevcut ekranın ve kayıtların dondurulması gerekir. Toplanacaklar arasında sahte sayfanın tam adresi, gelen mesajın başlık bilgileri, arama kayıtları, işlem saatleri, cihazdaki bildirim geçmişi ve varsa uygulama içi oturum kayıtları bulunur. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; kaydın alındığı tarih, cihaz ve kim tarafından alındığı ayrı bir tutanakla eşleştirilmelidir.
Zincirin koptuğu tipik anlar
- Cihazın fabrika ayarlarına döndürülmesi veya uygulamanın silinmesi
- Sahte sayfanın kapanmasından sonra yalnızca hatırlanan adresin bildirilmesi
- Mesajların başka telefona aktarılırken üstverisinin kaybolması
- Kayıtların düzenlenerek okunabilir hâle getirilmesi ve özgün dosyanın saklanmaması
- Şikâyetten önce üçüncü kişilere gönderilen ve içeriği değişen dosyalar
Hangi mevzuat ekseninde ilerliyoruz
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme ve bozma ile banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılmasına ilişkin fiiller Türk Ceza Kanunu 243 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. İçerik ve erişim sağlayıcıların yükümlülükleri ile trafik kayıtlarının saklanması 5651 sayılı Kanun kapsamındadır; kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi boyutunda ise 6698 sayılı Kanun gündeme gelir. Aynı olayın hem ceza hem veri koruma hem de tazminat boyutu bulunabileceğinden, delil toplama planı üç ayağı birlikte gözetmelidir.
Adım adım delil planı
- Zaman çizelgesi kurulur: mesajın geldiği an, tıklama, giriş, para çıkışı saatleri.
- Her kayıt için kaynak, format ve alınma yöntemi not edilir.
- Özgün dosyalar değiştirilmeden ayrı bir yerde saklanır, çalışma kopyası üzerinden ilerlenir.
- Banka ve ödeme kuruluşundan işlem detayı, alıcı hesap bilgisi ve varsa iade süreci yazılı olarak istenir.
- Şikâyet dilekçesinde talep edilen teknik incelemeler kalem kalem yazılır.
Usule aykırı toplamanın bedeli
Başkasına ait cihaz, hesap veya yazışmaya izinsiz erişerek elde edilen kayıt, dosyayı güçlendirmek yerine ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir. Aynı şekilde erişim engelleme veya içerik kaldırma taleplerinin ilgili usule uygun yürütülmemesi, hem sonucu geciktirir hem de talebin kapsamını daraltır. Delilin ispat değeri kadar hukuka uygunluğu da ayrı bir başlıkta değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme sunmakta olup, olayın teknik detayları izlenecek yolu değiştirebilir; kayıt kaybı riski yüksek olduğundan erken aşamada hukuki ve teknik destek birlikte alınmalıdır.