Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından hızla yayılan ve aynı hızla silinebilen bir zarar doğurur. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245 arasındaki düzenlemeleri, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme mekanizması ve KVKK'nın kişisel veriye ilişkin koruması çoğu zaman aynı olayda birlikte devreye girer. Bu rehberde amaç, delil zincirinin kırılmasından doğan usul riskini azaltmaktır.
İçeriğin Kaybolmadan Sabitlenmesi
Deepfake dosyalarında en kritik an, içeriğin hâlâ yayında olduğu ilk saatlerdir. İçerik kaldırıldıktan sonra yapılan başvurular çoğunlukla ekran görüntüsünden ibaret kalır ve bu da tek başına zayıf bir dayanaktır. Sabitleme yapılırken şunlar birlikte kaydedilmelidir: içeriğin tam bağlantı adresi, yayınlandığı hesap bilgisi, yayın tarihi ve saati, görüntülenme ve paylaşım sayısı, video veya ses dosyasının indirilmiş hali ve sayfanın tarayıcı üzerinden alınmış tam kaydı. Mümkün olduğunda içerik, üzerinde değişiklik yapılmamış özgün dosya biçiminde saklanmalıdır.
Zincirin Kırıldığı Noktalar
- Dosyanın farklı cihazlar arasında sıkıştırılarak taşınması ve özgün hâlinin kaybolması
- Görüntünün üzerine yazı, çerçeve veya işaret eklenerek paylaşılması
- İçeriği bulan üçüncü kişinin nasıl eriştiğinin hiç kayıt altına alınmaması
- Ekran görüntüsünde tarih, saat ve adres alanlarının kırpılmış olması
- Yedeklemenin tek bir cihazda tutulması ve o cihazın incelemeye verilememesi
Erişim Engelleme ile Ceza Şikâyetinin Farklı Ritimleri
İçeriğin yayından kaldırılmasına yönelik başvuru ile failin cezai sorumluluğuna yönelik şikâyet aynı dosyada ilerlemez ve aynı hızda sonuç vermez. Erişim engelleme, zararın büyümesini durdurmayı hedefler; ceza soruşturması ise failin tespitini gerektirir. Bu iki yolu aynı anda yürütmenin bedeli, engelleme sonrası içeriğin artık incelenemez hale gelmesidir. Bu nedenle kaldırma talebinden önce içeriğin eksiksiz kaydı alınmalı ve şikâyet dilekçesine ek olarak sunulacak biçimde hazırlanmalıdır. Ayrıca kişinin görüntüsünün izinsiz işlenmesi yönüyle veri koruma mevzuatı kapsamındaki başvuru yolu ayrıca değerlendirilebilir.
Şikâyet Dilekçesinden Önce
- İçeriğin sahte olduğuna dair teknik inceleme talebi dilekçede açıkça istendi mi
- Hesap sahibinin tespiti için trafik kayıtlarının istenmesi talep edildi mi
- Yayılma zinciri, ilk paylaşan ile yeniden paylaşanlar ayrılarak gösterildi mi
- Mağdurun uğradığı somut zarar örneklerle anlatıldı mı
- İçerik yeniden yayınlanırsa izlenecek adım baştan planlandı mı
Kısa Değerlendirme
Bu alanda dosyaların çoğu, hukuki nitelendirme yanlışlığından değil, delilin geç ve eksik toplanmasından zayıflar. İçerik türü ve yayın platformu değiştikçe izlenecek yol da değişir; karşılaştığınız somut olayda vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önem taşır.